نقشه دقیق ماده تاریک با رصد ۸۰۰ هزار کهکشان توسط تلسکوپ جیمز وب
تلسکوپ فضایی جیمز وب با رصد ۸۰۰ هزار کهکشان، دقیقترین نقشه از توزیع ماده تاریک در کیهان را ترسیم کرد. این دستاورد با استفاده از پدیده عدسی گرانشی امکانپذیر شد.
نقشهبرداری بیسابقه از ماده تاریک با جیمز وب
تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) با انجام رصدهای دقیق خود، دستاورد مهمی در زمینه کیهانشناسی به ارمغان آورد و موفق به ترسیم دقیقترین نقشه از ماده تاریک تاکنون شد. این ترسیم بر پایه دادههای جمعآوری شده از مشاهده حدود ۸۰۰ هزار کهکشان در بخشی از آسمان صورت گرفته است. ماده تاریک، که به دلیل عدم برهمکنش با نور الکترومغناطیسی، نامرئی است، یکی از بزرگترین معماهای کیهان محسوب میشود. دانشمندان تنها میتوانند تأثیرات گرانشی آن را بر اجرام مرئی مشاهده کنند. این پژوهش، درک ما از توزیع جرم در جهان و ساختار گسترده کیهانی را متحول میسازد.
نحوه رصد ماده تاریک در این پروژه مبتنی بر پدیدهای به نام عدسی گرانشی ضعیف است. حضور جرمهای بزرگ، از جمله جرم ماده تاریک، باعث خمیدگی فضا-زمان شده و نور کهکشانهای دورتر را منحرف میکند. اخترشناسان با تحلیل این اعوجاجات کوچک در تصویر کهشکانها، توانستهاند پراکندگی و تراکم ماده تاریک را نقشهبرداری کنند.
جزئیات رصد و برتری JWST
ناحیه مورد مطالعه در چارچوب پروژه COSMOS (بررسی تکامل کیهانی) قرار داشته و مساحتی معادل ۲٫۵ برابر اندازه ماه کامل در صورت فلکی سُدس را پوشش میدهد. ابزارهای پیشرفته جیمز وب، به ویژه دوربین فروسرخ نزدیک (NIRCam)، برای جمعآوری دادهها طی تقریباً ۲۵۵ ساعت مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین، ابزار فروسرخ میانی (MIRI) برای اندازهگیری دقیق فواصل کهکشانها به کار رفت.
نتیجه این رصد، نقشهای است که تعداد کهکشانهای بیشتری را نسبت به نقشههای تهیه شده توسط تلسکوپهای زمینی (تقریباً ۱۰ برابر) و دو برابر بیشتر از نقشههای پیشین تلسکوپ هابل، شامل میشود. این افزایش در تعداد کهکشانهای مورد تحلیل، منجر به وضوح و دقت بیسابقهای در ترسیم میدانهای ماده تاریک شده است.
- ماده تاریک نامرئی: مادهای که با نور تفاعل ندارد اما بر ساختار کیهانی اثر گرانشی عمیقی میگذارد.
- روش شناسایی: استفاده از پدیده عدسی گرانشی ضعیف برای نقشهبرداری از توزیع جرم.
- وسعت دادهها: رصد حدود ۸۰۰ هزار کهکشان برای ایجاد نقشه جدید.
- ابزارهای کلیدی: NIRCam و MIRI تلسکوپ جیمز وب (JWST).
- دقت بهبود یافته: نقشهای با جزئیات بسیار بیشتر نسبت به نقشههای هابل و زمینی.
“ماده تاریک یکی از اسرارآمیزترین اجزای کیهان است که با نور برهمکنش ندارد. اما تاثیر گرانشی آن، رصدش را از طریق پدیده عدسی گرانشی ممکن میسازد.”
این دستاورد نه تنها دقت نقشههای کیهانشناسی را به طور چشمگیری افزایش میدهد، بلکه زمینه را برای آزمودن مدلهای پیشرفتهتر کیهانی در مورد ماهیت و توزیع ماده تاریک فراهم میآورد. نقشهبرداری دقیقتری از توزیع ماده در ابعاد بزرگ کیهان، گامی حیاتی در راستای درک تکامل ساختارهای بزرگ جهان ما محسوب میشود.
