تحلیل حسین درودیان پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا و چشمانداز اقتصادی
حسین درودیان، اقتصاددان، چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا را بررسی کرده و معتقد است آمریکا انتظار عقبنشینی ایران را دارد، اما دستیابی به توافق محتمل نیست. او تأثیر جنگ بر اقتصاد را تشریح میکند.
تحلیل چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا از منظر اقتصادی
حسین درودیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفتوگویی به تحلیل مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا و پیامدهای احتمالی آن بر اقتصاد ایران پرداخته است. وی معتقد است که هیچ یک از طرفین، یعنی ایران و آمریکا، درگیری نظامی را گزینه مطلوب نمیدانند. ایران در صورت وقوع جنگ متحمل ضربه سنگین اقتصادی و نظامی خواهد شد، در حالی که برای آمریکا نیز سناریوی جنگ پرریسک است و به اعتبار بینالمللی آن لطمه میزند. گفتمان سیاسی دونالد ترامپ نیز عمدتاً بر پرهیز از درگیری در خاورمیانه متمرکز است. با این وجود، مسیر دستیابی به توافق چندان روشن نیست.
دیدگاه آمریکا بر این پایه استوار است که ایران پس از وقایع اخیر (دیماه) در موضعی ضعفتر قرار دارد و منتظر عقبنشینی تهران است. در مقابل، موضع ایران مبنی بر عدم پذیرش توقف کامل غنیسازی (غنیسازی صفر) تغییر نکرده است. تمرکز اصلی ترامپ بر این است که بتواند حلوفصل مسئله ایران را به عنوان دستاورد شخصی اعلام کند، اما او مایل نیست امتیازات اعطاشده در برجام را دوباره به ایران بازگرداند. از منظر آمریکا، رضایت نهایی تنها با توقف کامل غنیسازی حاصل میشود، امری که ایران بعید است بپذیرد مگر اینکه در ازای آن، دستاوردهای اقتصادی بسیار بزرگتری نسبت به برجام کسب کند.
احتمالهای محاصره اقتصادی و ابزارهای آمریکا
درودیان احتمال «محاصره اقتصادی» را فراتر از محدودیتهای صرفاً حقوقی توصیف میکند؛ این شامل اقدامات عملی برای ایجاد محدودیتهای تجاری، مانند ممانعت از تردد کشتیها یا اعمال فشار بر کشورهای واسطه مانند امارات برای مسدود کردن مسیرهای دور زدن تحریمها است. وی ادعای هدف آمریکا برای «فروپاشی اقتصادی ایران» را رد میکند و معتقد است هدف ترامپ دستاورد سیاسی شخصی است، نه لزوماً تأمین منافع اسرائیل از طریق فروپاشی کامل ایران. ابزارهای اصلی مورد استفاده شامل تهدید نظامی و در صورت عدم موفقیت، تشدید فشارهای ارزی و اقتصادی خواهد بود.
- دستیابی به توافق در شرایط فعلی دشوار به نظر میرسد، زیرا ایران غنیسازی صفر را نمیپذیرد و آمریکا امتیازات گذشته را بازنمیگرداند.
- وقوع جنگ کوتاهمدت خواهد بود، اما شامل آسیب به زیرساختهای نظامی و فشار شدید ارزی در ماههای بعد است.
- در صورت جنگ، اقتصاد با تعلیق فعالیتها، کاهش درآمد، تشدید رکود و افزایش بیکاری مواجه خواهد شد و فضای سرمایهگذاری به شدت تضعیف میشود.
- هدف اصلی ترامپ کسب یک دستاورد شخصی در حوزه سیاست خارجی است، نه لزوماً فروپاشی کامل اقتصاد ایران.
حسین درودیان تأکید میکند: «برداشت واشنگتن این است که ایران بهدلیل وقایع دیماه در موقعیت ضعیفتری قرار دارد و به همین دلیل انتظار دارد ایران از مواضع خود عقبنشینی کند.»
وی در مورد سناریوی جنگ میگوید: «در صورت وقوع جنگ، به احتمال زیاد با یک درگیری کوتاهمدت مواجه خواهیم بود، اما آثار اقتصادی آن میتواند قابل توجه باشد.»
راهکارهای داخلی برای بهبود نسبی اوضاع
در مواجهه با شرایط پرمخاطره فعلی، درودیان اصلاحات در حوزه انرژی را مهمترین راهکار داخلی میداند. اجرای طرحهایی برای کاهش مصرف گاز، بنزین و برق میتواند منجر به صرفهجویی ارزی محسوس از طریق کاهش واردات شود. این صرفهجویی، گشایشهایی در تأمین انرژی صنایع ایجاد کرده و به تقویت صادرات غیرنفتی میانجامد. با این حال، اجرای این اصلاحات به دلیل سطح پایین سرمایه اجتماعی نظام سیاسی، هم از نظر فنی و هم اجتماعی با ریسک بالایی همراه خواهد بود.
