افزایش شدید قیمت لوازم خانگی به‌بهانه ارز تک‌نرخی و رکود بازار

جهش قیمت لوازم خانگی پس از سیاست ارز تک‌نرخی

بازار لوازم خانگی ایران در هفته‌های اخیر شاهد نوسانات بی‌سابقه‌ای بوده است، به‌طوری که قیمت کالاهایی نظیر یخچال، ماشین لباسشویی و کولر با شتابی کم‌سابقه افزایش یافته است. بسیاری از فعالان صنفی، علت اصلی این آشفتگی را اجرای سیاست ارز تک‌نرخی می‌دانند که به ادعای آن‌ها، به شکل ناگهانی هزینه واردات، تأمین قطعات و حتی مونتاژ داخلی را افزایش داده است. این افزایش‌های مکرر، که برخی تحلیلگران آن را ناشی از فضای روانی و نبود نظارت شفاف می‌دانند، ثبات وعده داده شده اقتصادی را م خدشه‌دار کرده است. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که رشد میانگین قیمت‌ها در ماه گذشته بیش از ۵۰ درصد بوده است، که این موضوع طبقه متوسط جامعه را از خرید اقلام اساسی دور کرده است.

افزایش قیمت‌های قابل توجه در کالاهای اساسی

موج افزایش قیمت‌ها، مصرف‌کنندگان را در شوک فرو برده است. برای نمونه، قیمت یخچال ساید بای ساید از ۸۵ میلیون تومان به ۱۲۵ میلیون تومان و قیمت ماشین لباسشویی از ۱۸ میلیون تومان به ۴۱ میلیون تومان رسیده است. این جهش‌ها در حالی رخ داده که قدرت خرید مردم به‌دلیل هزینه‌های تولید رو به افزایش، کاهش یافته است. فعالان بازار اذعان دارند که فرآیند قیمت‌گذاری به شکلی بی‌ضابطه و غیرشفاف در حال انجام است و تولیدکنندگان تقریباً به‌صورت هفتگی فهرست‌های قیمت جدیدی اعلام می‌کنند که اعتماد عمومی را از بین برده است.

• رکود معاملاتی: با وجود افزایش قیمت‌ها، معاملات به شدت کاهش یافته و فروشندگان از کمبود مشتری و توقف نسبی خرید گلایه‌مند هستند.
• افزایش هزینه‌های تولید: تولیدکنندگان استناد به نرخ‌های جدید ارز و دشواری تأمین مواد اولیه، قیمت‌گذاری‌ها را توجیه می‌کنند.
• عدم ثبات قیمت: فقدان نظارت مؤثر باعث شده است که خریداران از ترس گرانی‌های آتی، خرید را به تعویق بیندازند.
• سیاست عرضه سبدی: برخی تولیدکنندگان، فروش کالاهای پرتقاضا را منوط به خرید کالاهای کم‌فروش کرده‌اند که فشار مالی بر فروشندگان را افزایش داده است.
• نگرانی از اتهام احتکار: فروشندگانی که به‌دلیل رکود مجبور به انباشت کالا شده‌اند، نگران اتهام احتکار در صورت طولانی شدن ماندگاری کالا در انبار هستند.

فعالان صنفی معتقدند که “این شرایط فرصت را برای سوءاستفاده برخی تولیدکنندگان و واسطه‌ها فراهم کرده تا از بحران نرخ ارز، بهانه‌ای برای افزایش‌های چندباره بسازند.”

به گفته کارشناسان، “عرضه سبدی کالا و تغییر مداوم فهرست قیمت‌ها، نشانگر خروج بازار از منطق طبیعی رقابت و تبدیل شدن آن به فضایی انحصاری است.”

در مجموع، بازار لوازم خانگی ایران در یک بن‌بست اقتصادی قرار گرفته است؛ تقاضا به‌شدت افت کرده و بازیگران اصلی بازار (تولیدکننده و توزیع‌کننده) بر سر قیمت‌گذاری درگیر ابهام هستند. اگر نهادهای نظارتی به‌سرعت مداخله نکنند و رویه قیمت‌گذاری شفاف نشود، این رکود عمیق و از بین رفتن اعتماد بازار را می‌توان تبعاتی جبران‌ناپذیر دانست.