پیچیدگی ایران در قلب خاورمیانه: جمهوری اسلامی در بحران متولد شد، رشد کرد و شکوفا شد
دکتر آناهیتا معتضد راد، پژوهشگر روابط بینالملل، درباره موقعیت استراتژیک ایران و دیدگاههای تهران و واشنگتن در تقاطع تاکتیکی کنونی خاورمیانه به گفتگو مینشیند.
پیچیدگیهای استراتژیک ایران در خاورمیانه
این محتوا به بررسی موقعیت پیچیده جمهوری اسلامی ایران در قلب منطقه خاورمیانه میپردازد و بر این دیدگاه تأکید میکند که موجودیت این نظام برآمده از توانایی آن در پشت سر گذاشتن بحرانهای وجودی است. دکتر آناهیتا معتضد راد، پژوهشگر ارشد روابط بینالملل از دانشکده اقتصاد لندن (LSE)، تحولات اخیر را نه یک رویارویی آشکار، بلکه یک تقاطع تاکتیکی میان ایران، واشنگتن، و بازیگران منطقهای میداند. او به رویکردهای متضاد دیپلماسی آمریکا که گاهی با «خودنمایی» همراه است و اراده ایران برای «تحمل خشن» بحرانها اشاره میکند. این تحلیل بر این ایده استوار است که بقا و حتی شکوفایی ایران در گرو تواناییاش برای مدیریت دائمی بحرانهاست.
موضوعات پیرامونی کلیدی که در متن به آنها اشاره شدهاند، نمایانگر دامنه چالشهای منطقهای و داخلی ایران هستند. این چالشها شامل مسائل اجتماعی مانند بیکاری جوانان و ناآرامیهای داخلی است که زمینهساز نگرانیهای استراتژیک برای تهران محسوب میشوند. همچنین، رابطه ایران با قدرتهای منطقه مانند عربستان سعودی، قطر، و عمان که در مذاکرات غیرمستقیم نقش دارند، اهمیت حیاتی دارد.
ابعاد دیپلماتیک و تنشهای منطقهای
مذاکرات هستهای غیرمستقیم با ایالات متحده که عمدتاً از طریق میانجیگریهایی مانند عمان انجام میشود، یک محور اصلی تنشها و تعاملات است. بیاعتمادی عمیق دولت ایران نسبت به نیات آمریکا، یکی از موانع اصلی در پیشبرد توافقات است. این بیاعتمادی بر اساس سوابق تاریخی و رویکردهای متغیر واشنگتن شکل گرفته است. در حالی که آمریکا بر مسائل گستردهتری فشار میآورد، ایران بیشتر بر موضوع هستهای تمرکز دارد.
- توانایی ایران در تحمل بحرانها به عنوان بخشی از ساختار حکومتی آن.
- نقش دولتهای منطقهای همچون عمان در تسهیل گفتگوهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن.
- نگرانیهای داخلی مرتبط با بیکاری جوانان و پتانسیل نارضایتی عمومی.
- نگاه بدبینانه جامعه ایران نسبت به مذاکرات با ایالات متحده و عدم اعتماد به مواضع آمریکا.
- اشاره به بازیگران کلیدی سیاسی داخلی و بینالمللی، از جمله آیتالله علی خامنهای و مسعود پزشکیان، و همچنین دونالد ترامپ.
«جمهوری اسلامی ایران، شالوده خود را بر اساس تحمل چالشهای سخت محیطی بنا نهاده است؛ این یک استراتژی بقا است.»
«مذاکرات هستهای در عمان نشان داد که هرچند تماسهایی وجود دارد، اما شکاف عمیقی از بیاعتمادی میان طرفین پابرجا است.»
در مجموع، تحلیل وضعیت ایران نیازمند درک این دینامیک پیچیده است که در آن فشار خارجی و چالشهای داخلی همواره در حال شکلدهی به سیاستهای راهبردی این کشور در منطقه هستند. بقای ایران به طور ذاتی با مدیریت و غلبه بر این بحرانها گره خورده است.
