تحویل خودروهای صفر با ایراد به مشتریان؛ بحران کیفیت در صنعت خودروسازی ایران
افزایش نرخ بازگشت خودروهای صفر به تعمیرگاه در ایران به ۵ تا ۶ درصد در پی مشکلات تامین قطعه و استفاده از قطعات بیکیفیت. خودروسازان رفع ایرادات را به خدمات پس از فروش واگذار کردهاند.
بحران کیفیت و بازگشت خودروهای صفر به تعمیرگاه
نرخ بازگشت خودروهای صفر کیلومتر به تعمیرگاه در ایران به رقمی نگرانکننده یعنی ۵ تا ۶ درصد رسیده است، در حالی که استانداردهای جهانی این نرخ را زیر یک درصد تعیین میکنند. این وضعیت نشاندهنده عمق مشکلات موجود در صنعت خودروسازی ایران است. دلیل اصلی این امر ریشه در مشکلات تامین قطعات و چالشهای ارزی دارد که خودروسازان را مجبور کرده تا برای حفظ تولید، فرآیندهای کنترل کیفیت را نادیده بگیرند و خودروهای دارای نقص را به دست مشتریان برسانند. این نقصها سپس به شبکه خدمات پس از فروش منتقل میشود و عملاً کارخانهها تبدیل به محلی برای رفع ایرادات تولید شدهاند.
نادر وهاب آقایی، کارشناس صنعت خودرو، اشاره میکند که کمبود ارز و اولویتهای ثبت سفارش، شرکتها را وادار به تأمین قطعات از بازار آزاد کرده است که اغلب شامل قطعات بیکیفیت یا غیرتخصصی (مانند قطعات چینی برای خودروهای غیرچینی) هستند. این امر نه تنها کیفیت نهایی محصول را به شدت کاهش داده، بلکه وابستگی به قطعات یدکی متفرقه را در مورد خودروهای خارجی نیز تشدید کرده است.
پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت برای مصرفکننده
فشار تولید و محدودیت در تأمین بهموقع قطعات باعث شده تا بخش کنترل کیفیت نهایی در خطوط تولید عملاً ناکارآمد شود. خودروسازان با این آگاهی که خودرو دارای نواقصی است، تحویل را انجام داده و مسئولیت رفع ایراد را به دوش مشتری و شبکه خدمات پس از فروش میاندازند. این موضوع منجر به ایجاد صفهای طولانی برای دریافت خدمات ساده و تحمیل هزینههای زمانی و رفتوآمد به خریداران شده است.
- افزایش نگرانکننده نرخ نقص: نرخ بازگشت خودروها به تعمیرگاه تا ۶ برابر استاندارد جهانی است.
- علت اصلی: کمبود ارز و مشکلات در تأمین مداوم قطعات اصلی.
- تأثیر بر کیفیت: استفاده از قطعات جایگزین و بیکیفیت برای تکمیل فرآیند تولید.
- پاسکاری مشتری: مشتریان پس از خرید خودروی صفر، باید برای رفع ایرادات به نمایندگیها مراجعه کنند.
- انحصار بازار: این وضعیت نشاندهنده نبود رقابت مؤثر و انحصار در بازار است که مستقیماً به ضرر مصرفکننده تمام میشود.
"تبدیل شدن خودروسازان به تعمیرکاران بزرگ نشاندهنده انحصار در بازار و نبود رقابت واقعی است که در نهایت دود آن به چشم مصرفکننده نهایی میرود."
"شرکتها به دلیل عدم دسترسی به ارز یا اولویت نداشتن در ثبت سفارش ناچار به تامین قطعات از بازار آزاد یا استفاده از قطعات چینی برای خودروهای غیرچینی شدهاند."
در مجموع، صنعت خودروسازی ایران درگیر یک چرخه معیوب است که در آن مشکلات زنجیره تأمین به سرعت به کاهش کیفیت محصول نهایی و نارضایتی گسترده مصرفکنندگان بدل شده است. این امر نیازمند تدابیر اساسی برای اصلاح فرآیندهای تأمین قطعات و احیای استانداردهای کنترل کیفیت در خطوط تولید است تا از سردرگمی و تحمیل هزینههای اضافی بر خریداران جلوگیری شود.
