رازهای وایکینگها: آیا گیاهان توهمزا منشأ قدرت برسرکرها بودند؟
بررسی نظریههایی مبنی بر اینکه مصرف گیاهان توهمزایی مانند آمانیتا موسکاریا یا بنگدانه، منشأ حالتهای خلسهمانند و قدرت ماورایی جنگجویان وایکینگ معروف به «برسرکرها» بوده است.
راز جنون جنگجویان وایکینگ: برسرکرها
برسرکرها (Berserkers) جنگجویان افسانهای اسکاندیناوی بودند که در میدان نبرد رفتاری فراتر از انسان از خود نشان میدادند؛ حالتی از خشم و جنون که آنها را بیباک و مقاوم در برابر درد و جراحات میکرد. این جنگجویان که اوج شهرتشان به قرن نهم میلادی بازمیگردد، اغلب با پوشیدن پوست خرس یا گرگ به میدان میرفتند و رفتارهای عجیبی از خود بروز میدادند که شامل گاز گرفتن سپرهای خود و بیتوجهی کامل به محیط اطراف بود. ریشه واژه “برسرکر” ممکن است به معنای “بیزره” یا برگرفته از نام حیواناتی چون خرس باشد، زیرا آنها اغلب زره سبک میپوشیدند و با قدرت حیوانی میجنگیدند. این پدیده تاریخی موجب شکلگیری پرسشهای متعددی در مورد منبع این قدرت فراانسانی شده است.
دو نظریه اصلی در مورد دلیل این جنون رزمی مطرح شده است: یکی بر پایه استفاده از مواد روانگردان و دیگری بر پایه تکنیکهای روانی و آیینی استوار است.
نظریه استفاده از گیاهان توهمزا
یکی از گمانهزنیهای قوی در تحلیل رفتار برسرکرها، نقش مواد مخدر یا توهمزا است. یکی از کاندیداهای اصلی، قارچ آمانیتا موسکاریا (قارچ مگس) است. این قارچ سمی که در سنت شامانی سیبری نقش داشته، توانایی ایجاد توهم، سرخوشی، و تغییرات فیزیکی شدید مانند قرمزی پوست را دارد که با برخی توصیفات تاریخی همخوانی دارد. با این حال، خطر بالای مصرف و کشندگی آن مطرح است.
نظریه قویتر، که توسط کارستن فاتور از دانشگاه لیوبلیانا مطرح شده، بر استفاده از گیاه بنگدانه (Hyoscyamus niger) متمرکز است. این گیاه که در اسکاندیناوی رایجتر است، علائمی شامل خشم شدید، لرز، هذیان و کاهش درک درد را ایجاد میکند. کارشناسان معتقدند این علائم شباهت بیشتری به جنون و عدم آسیبپذیری ظاهری برسرکرها دارد.
“بنگدانه سمی است و میتواند علائمی چون لرز، ورم و قرمزی صورت، خشم شدید، از دست دادن بازداری، هذیان و کاهش درد را ایجاد کند که میتواند عدم آسیبپذیری ظاهری جنگجویان را توجیه کند.”
ریشههای سنتی و آیینی
توضیح سنتیتر برای قدرت برسرکرها، بر پایه تکنیکهای شدید روانی و آیینی استوار است. این نظریه بر این باور است که هیستری خودانگیخته از طریق تمرینات طاقتفرسا به دست میآمد. این تمرینات شامل روزهداری، انزوای شدید، قرار گرفتن در معرض شرایط اقلیمی سخت (سرما و گرما) و رقصهای گروهی پرشور با سلاح پیش از نبرد بود. جنگجویان سعی میکردند با تقلید از حیوانات توتم خود، به حالتی شبهحیوانی برسند.
- برسرکرها به دلیل رفتارهای جنونآمیز و بیتوجهی به جراحات شهرت داشتند.
- قارچ آمانیتا موسکاریا و گیاه بنگدانه به عنوان مظنونان اصلی مصرف مواد روانگردان مطرح هستند.
- بنگدانه به دلیل تطابق علائم آن با توصیفات تاریخی، محتملتر دانسته میشود.
- تمرینات آیینی شدید سنتی شامل انزوا و تحریک حسی برای رسیدن به جنون جنگی.
- برسرکرها در نهایت در سرزمینهای خودشان غیرقانونی اعلام شدند.
“برخی معتقدند قدرت آنها از طریق تمریناتی مانند انزوای شدید، روزهداری، قرار گرفتن در معرض گرما و سرمای شدید و رقصهای گروهی با سلاح پیش از نبرد به دست میآمد.”
در نهایت، احتمال دارد که راز این جنگجویان ترکیبی از عوامل مختلف بوده باشد؛ مواد گیاهی شاید به عنوان تسهیلکننده، در کنار مراسم آیینی، مصرف الکل و وضعیت روانی تغییریافته، این جنگجویان ویرانگر را شکل داده باشد.
