هزینه‌های سنگین جنگنده F-35 و تأثیر آن بر متحدان آمریکا

چالش‌های مالی برنامه جنگنده F-35 و پیامدهای جهانی

برنامه جنگنده پیشرفته F-35 Lightning II، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های نظامی تاریخ ایالات متحده، در حال حاضر با چالش مالی عظیمی روبرو است که متحدان کلیدی آمریکا را به سمت بررسی گزینه‌های جایگزین هدایت می‌کند. هزینه‌های پیش‌بینی‌شده برای این برنامه به رقم سرسام‌آور دو تریلیون دلار رسیده است که نشان‌دهنده افزایش چشمگیر ۴۴ درصدی نسبت به برآوردهای سال ۲۰۱۸ است. این افزایش عمدتاً ناشی از هزینه‌های نگهداری و پشتیبانی طولانی‌مدت، پیچیدگی نرم‌افزاری، و نیاز به ارتقاهای مداوم است. گزارش‌های مختلف، از جمله اداره پاسخگویی دولت آمریکا (GAO)، نشان می‌دهند که هزینه‌های نگهداری سالانه برای این پلتفرم‌ها با نرخی ۱.۱ درصدی تا سال ۲۰۳۶ افزایش خواهد یافت که چندین برابر نرخ رشد دهه گذشته است. این وضعیت، «حفره سیاه بودجه‌ای بالقوه» ایجاد کرده است.

روند رو به رشد هزینه‌های نگهداری هواپیماهای نظامی

شرکت‌های مشاوره مانند Oliver Wyman پیش‌بینی می‌کنند که هزینه‌های نظامی جهانی برای هواپیماها در دهه آتی به‌طور قابل‌توجهی افزایش یابد. این افزایش به دلیل فراتر رفتن عمر عملیاتی هواپیما از برنامه‌های اولیه و تورم تشدید شده است. پیچیدگی‌های طراحی و میلیون‌ها خط کد نرم‌افزاری مرتبط با F-35، نگهداری آن‌ها را به شدت پرهزینه و زمان‌بر ساخته است. اقدامات ارتش آمریکا برای کاهش هزینه‌ها، مانند محدود کردن زمان پرواز خلبانان، نیز به دلیل کاهش مهارت خدمه، خودویرانگر تلقی می‌شود.

• هزینه‌های عمر مفید برنامه F-35 به دو تریلیون دلار تخمین زده شده است.
• عدم اطمینان در مورد تأمین قطعات یدکی به دلیل تحریم‌ها (مانند قطعات روسی) متحدان را نگران کرده است.
• کشورها خصوصاً در جنوب شرقی آسیا به دنبال منابع جایگزین برای نوسازی نیروی هوایی خود هستند.
• پیچیدگی‌های فنی و نرم‌افزاری عامل اصلی رشد غیرقابل کنترل هزینه‌های نگهداری هستند.
• تلاش برای کاهش زمان پرواز خلبانان به عنوان راهکاری نامناسب و تنزل‌دهنده عملکرد شناخته شده است.

بر اساس برآوردهای GAO، هزینه عمر مفید برنامه F-35 به دو تریلیون دلار خواهد رسید که ۴۴ درصد بیشتر از پیش‌بینی‌های اولیه است، که عمدتاً ریشه در تمدید عمر عملیاتی و تورم دارد.

ظهور رقبای جدید در بازار جهانی جنگنده‌ها

این بحران هزینه‌ای بزرگترین تأثیر خود را بر بازار جهانی جت‌های جنگنده گذاشته است. متحدانی مانند کانادا در حال بررسی گزینه‌های دیگر هستند و گرایش غالب در مناطقی مانند جنوب شرقی آسیا، دوری از وابستگی صرف به تأمین‌کنندگان آمریکایی و روسی است. این کشورها به دنبال نوسازی ناوگان‌های قدیمی خود برای پاسخگویی به عملیات‌های نظامی پیچیده امروزی هستند. در این میان، کره جنوبی با ارائه جنگنده FA-50 به عنوان یک راه‌حل کارآمد و مقرون‌به‌صرفه ظهور کرده است. فیلیپین به عنوان نمونه، تعداد ناوگان FA-50 خود را دو برابر کرده است. این جنگنده‌ها، علاوه بر هزینه پایین‌تر عملیاتی، قابلیت استفاده از تسلیحات آمریکایی را نیز دارا هستند، که این امر آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب برای کشورهای منطقه تبدیل کرده است.

جنگنده FA-50PH کره جنوبی به دلیل مقرون‌به‌صرفه بودن و قابلیت استفاده از تسلیحات آمریکایی، به عنوان یک جایگزین مهم برای پلتفرم‌های گران‌قیمت مطرح شده است.