موافقت نهایی آمریکا با فروش جنگنده F-35 به عربستان سعودی

موافقت آمریکا با فروش F-35 به عربستان سعودی

پس از مذاکرات طولانی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، سرانجام در نوامبر ۲۰۲۵ با فروش جنگنده‌های پنهان‌کار F-35 Lightning II به عربستان سعودی موافقت کرد. این تصمیم در حاشیه امضای «توافقنامه دفاعی استراتژیک تاریخی» در طول سفر ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، به واشنگتن اتخاذ شد. در حالی که عربستان ابتدا درخواست خرید ۴۸ فروند جنگنده F-35 را مطرح کرده بود، گمانه‌زنی‌ها حاکی از احتمال کاهش این تعداد به ۲۴ فروند (معادل دو اسکادران) است. این تصمیم با مخالفت شدید رژیم صهیونیستی مواجه شد، زیرا نگرانی‌هایی مبنی بر از دست رفتن «برتری نظامی کیفی» (QME) این رژیم در منطقه وجود دارد؛ برتری‌ای که آمریکا متعهد به حفظ آن از طریق توافقات دیرینه است. برخی تحلیلگران معتقدند که آمریکا ممکن است برای کاهش نگرانی‌های اسرائیل، نسخه‌ای «کاهش‌یافته» از F-35 را به ریاض بفروشد که شامل محدودیت‌هایی در بسته‌های نرم‌افزاری، ترکیب حسگرها و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی باشد.

همزمان با این توافق، آمریکا همچنین فروش ۹ میلیارد دلار موشک دفاع هوایی پاتریوت را به عربستان سعودی تصویب کرد، که نشان‌دهنده تعمیق روابط نظامی دوجانبه است.

علاقه عربستان به جنگنده بومی KAAN ترکیه

در تحولی موازی، گزارش‌ها نشان می‌دهند که عربستان سعودی علاقه زیادی به سرمایه‌گذاری و حتی خرید جنگنده نسل پنجم بومی ترکیه، یعنی KAAN، نشان داده است. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در اوایل فوریه ۲۰۲۶ از افزایش همکاری‌های دفاعی با عربستان و ستایش سعودی‌ها از KAAN خبر داد و به امکان «سرمایه‌گذاری مشترک» اشاره کرد. این علاقه سعودی‌ها به KAAN، در حالی صورت می‌گیرد که ترکیه خود به دلیل کنار گذاشته شدن از برنامه F-35 آمریکا، به توسعه این جنگنده روی آورد.

مقایسه و رقابت بین F-35 و KAAN

مقایسه‌های اولیه بین دو جنگنده نشان می‌دهد که مدیران صنایع هوافضای ترکیه (TAI) با خوش‌بینی به برتری بومی خود نگاه می‌کنند. تمِل کوتیل، مدیرعامل TAI، مدعی است که KAAN در برخی جنبه‌ها از F-35 بهتر است؛ او به توانایی حمل ۱۰ تن مهمات (در مقایسه با ۶ تن F-35) و دو موتوره بودن آن (در مقابل تک موتوره بودن F-35 آمریکایی) اشاره می‌کند. ترکیه برنامه‌ریزی کرده است که تولید ۲۰ فروند KAAN را در سال ۲۰۲۸ آغاز کند و صدها فروند دیگر را بین سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۳ تحویل دهد. با وجود توسعه KAAN، ترکیه همچنان بر بازگشت به برنامه F-35 اصرار دارد.

• تصویب آمریکایی: تصمیم نهایی برای فروش F-35 پس از توافق استراتژیک میان واشنگتن و ریاض گرفته شد.
• نگرانی‌های اسرائیل: فروش F-35 به عربستان نگرانی‌هایی جدی در خصوص حفظ برتری کیفی نظامی اسرائیل ایجاد کرده است.
• سرمایه‌گذاری مشترک: عربستان سعودی فعالانه در حال بررسی سرمایه‌گذاری در جنگنده نسل پنجم بومی ترکیه، KAAN، است.
• برتری ادعایی KAAN: ترکیه، KAAN را به دلیل حمل مهمات بیشتر و داشتن دو موتور، برتر از F-35 می‌داند.
• تکمیل پکیج دفاعی: همزمان، آمریکا بسته دفاعی ۹ میلیارد دلاری شامل موشک‌های پاتریوت را به عربستان تایید کرد.