چالش موشکهای هایپرسونیک با سامانههای پدافندی و دلایل دشواری رهگیری
بررسی موشکهای هایپرسونیک ایران، چین و روسیه با سرعتهای بیش از ۵ ماخ و توانایی مانور بالا که رهگیری آنها توسط سامانههای پدافندی مدرن را بسیار دشوار میسازد.
چالش موشکهای هایپرسونیک با سامانههای پدافندی
توسعه موشکهای هایپرسونیک (با سرعت بیش از ۵ برابر سرعت صوت) توسط قدرتهای نظامی مانند روسیه، چین و ایران، چالش بزرگی را برای سامانههای دفاع موشکی پیشرفته ایجاد کرده است. ویژگی اصلی این موشکها، ترکیب سرعت فوقالعاده بالا و قابلیت مانورپذیری قابل توجه در فاز نهایی پرواز است. این دو عامل باعث میشوند که مسیر حرکت موشک غیرقابل پیشبینی شده و زمان واکنش رادارها و سامانههای رهگیری به شدت کاهش یابد.
روسیه با موشکهایی مانند آوانگارد (با سرعت تا ۲۰ ماخ) و کینژال (تا ۱۰ ماخ) و زیریکون (تا ۹ ماخ)، هدف اصلی خود را نفوذ به سامانههای دفاعی آمریکا اعلام کرده است. آوانگارد به صورت یک گلایدر فوقسریع عمل میکند که پس از ورود به جو، مسیرهای پیچیدهای را طی میکند. زیریکون نیز با ایجاد لایه پلاسما در اطراف بدنه، تا حدی رادارگریز عمل میکند.
چین نیز با موشک دیاف-۱۷ (با سرعت ۵ تا ۱۰ ماخ) که یک گلایدر فوقسریع حمل میکند، قابلیت مانورهای شدید و تغییر مسیر در ارتفاع پایین را به نمایش گذاشته است، که رهگیری آن را برای دفاع موشکی دشوار میسازد.
موشکهای هایپرسونیک توسعه یافته در ایران
جمهوری اسلامی ایران نیز در این حوزه پیشرفتهای قابل توجهی داشته است. موشک فتاح-۱ با برد ۱۴۰۰ کیلومتر و حداکثر سرعت حدود ۱۴ ماخ، یکی از برجستهترین دستاوردهای ایران در این زمینه است. این موشک قابلیت تغییر مسیر در فاز نهایی را دارد که آن را در برابر سامانههای دفاعی نفوذناپذیر میکند.
همچنین، موشک “خیبر” (خرمشهر-۴) با برد حدود ۲۰۰۰ کیلومتر و توانایی دستیابی به سرعتهای تقریبی ۱۶ ماخ در خارج از جو و ۸ ماخ در جو، مجهز به سرجنگی بزرگ ۱۵۰۰ کیلوگرمی است. این موشک با وجود ماهیت بالستیک، دارای اصلاح مسیر نهایی (MaRV) است که دقت اصابت را در زمان کوتاهی (۱۰ تا ۱۲ دقیقه برای کل مسیر) به شدت افزایش میدهد و سطح مقطع راداری کاهش یافتهای دارد.
- سرعت و زمان واکنش: سرعتهای بالای مافوق صوت، زمان ردیابی و رهگیری را برای سامانههای دفاعی به مقدار بسیار ناچیزی کاهش میدهد.
- مانورپذیری: توانایی تغییر مسیر ناگهانی در فاز حمله، معادلات رهگیری مبتنی بر محاسبات بالستیک سنتی را مختل میکند.
- رادارگریزی: طراحیهای خاص بدنه و برخی فناوریها مانند پوششهای جذبکننده یا ایجاد پلاسما، دید راداری را کاهش میدهد.
- تجهیزات پیشرفته: استفاده از سامانههای هدایت اینرسی پیشرفته و بهروزرسانی مسیر در لحظه، دقت را تحت هر شرایطی تضمین میکند.
«سرعتهای بالای آوانگارد (تا Mach ۲۰) و توان مانور آن مسیر پیشبینیناپذیری را ایجاد کرده و رهگیری آن را پیچیده میکند.»
یکی از فرماندهان ایرانی در مورد فتاح-۱ اعلام کرد: «این موشک با سرعت و توان مانور بالا میتواند سامانههای دفاعی دشمن، حتی گنبد آهنین، را دور بزند.»
در مجموع، موشکهای هایپرسونیک مرزهای فناوری تسلیحاتی را جابجا کردهاند و نیازمند توسعه نسل جدیدی از سامانههای دفاعی با قابلیتهای پیشبینی و رهگیری لحظهای هستند تا بتوانند بر این تهدیدات واکنش نشان دهند.
