گزارش المانیتور: مذاکرات ایران و آمریکا با بیانیه کاهش تنش آغاز میشود
پایگاه المانیتور گزارش داده است که مذاکرات آتی بین تهران و واشنگتن با توافق برای انتشار یک بیانیه مشترک کاهش تنش آغاز خواهد شد و مسائل مناقشهبرانگیز در مرحله اول مورد بحث قرار نمیگیرند.
آغاز مذاکرات ایران و آمریکا با بیانیه کاهش تنش
بر اساس گزارش پایگاه تحلیلی المانیتور، مذاکرات آتی میان ایران و ایالات متحده آمریکا با رویکردی متفاوت و مبتنی بر مدیریت ریسک آغاز خواهد شد. دیپلماتهای خاورمیانهای گزارش دادهاند که طرفین توافق کردهاند دور اول گفتوگوها صرفاً به صدور یک “بیانیه تنشزدایی” ختم شود. هدف اصلی این بیانیه، اعلام عدم قصد هر یک از طرفین برای ورود به تبادلات خصمانه علیه دیگری و تأکید بر پیگیری دیپلماسی به عنوان مسیر ترجیحی است. این گام نه یک گشایش سیاسی بزرگ، بلکه ابزاری برای اعتمادسازی اولیه و جلوگیری از تشدید تنشها در نظر گرفته شده است.
در ساختار کلی این مذاکرات، قرار است مسائل عمیقاً مناقشهبرانگیز در مراحل بعدی مورد بررسی قرار گیرند و مرحله نخست بر کاهش فوری نگرانیها متمرکز باشد. این رویکرد نشاندهنده تمایل هر دو طرف برای ایجاد بستری با ثباتتر قبل از ورود به مباحث دشوارتر است.
تمرکز بر پرونده هستهای و اقدامات اعتمادساز
در رابطه با برنامه هستهای ایران، مذاکرهکنندگان ایرانی انعطافهایی نشان دادهاند که در قالب اقدامات اعتمادساز چارچوببندی شدهاند. سناریوهای مطرحشده شامل انتقال ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده به یک شخص ثالث مورد اعتماد است. همچنین، بحثهایی در مورد رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصد و ۲۰ درصد به سطوح غیرتهدیدآمیز پیش از انتقال به یک کنسرسیوم منطقهای یا بینالمللی مطرح شده است. این ایدهها با هدف رفع نگرانیهای فوری در حوزه اشاعه هستهای مطرح شدهاند، در حالی که موضع ایران مبنی بر صلحآمیز بودن برنامه هستهایاش حفظ شود. طرح کنسرسیوم منطقهای نیز به دنبال آن است که موضوع هستهای را در چارچوب همکاری گستردهتری قرار دهد.
«این اعلامیه به عنوان ابزاری برای مدیریت ریسک در نظر گرفته شده بود، نه یک گشایش سیاسی.»
محدودیتها در مباحث موشکی و منطقهای
برخلاف پرونده هستهای، گفتگوها پیرامون برنامه موشکهای بالستیک ایران در این مرحله محدود باقی مانده است. منبع دیپلماتیک تأکید کرده است که سازوکار روشنی برای رسیدگی به موضوع موشکها در این مرحله وجود ندارد، که این امر بازتابدهنده موضع مستحکم ایران مبنی بر دفاع ملی بودن توانمندیهای موشکی خود و قرار دادن آن خارج از مذاکرات هستهای است.
در زمینه نفوذ منطقهای، تهران آمادگی خود را برای نشان دادن “نشانههای مثبت” در منطقه، به ویژه پس از تحولات اخیر در خاورمیانه (مانند جنگ غزه)، ابراز کرده است. این نشان میدهد که ایران مایل است در موضوعات منطقهای نیز سازگاریهایی را در چارچوب دیپلماسی جدید نشان دهد، هرچند این تعهدات احتمالا با احتیاط بیشتری دنبال خواهند شد.
- هدف اصلی دور اول مذاکرات، صدور بیانیهای برای کاهش تنش است.
- طرفین متعهد به پیگیری دیپلماسی به عنوان مسیر اصلی هستند.
- ایدههایی برای انتقال یا کاهش غنای اورانیوم مطرح شده است.
- برنامه موشکی ایران در این مرحله از مذاکرات خارج از دستور کار اصلی قرار دارد.
- تهران آمادگی نشان داده است که در مورد مسائل منطقهای “نشانههای مثبت” بروز دهد.
«مذاکرات پیشنهادی بهگونهای طراحی شده بودند که به جای چانهزنی فوری بر سر مسائل مناقشهبرانگیز، با یک «بیانیه تنشزدایی» آغاز شوند.»
نتیجهگیری به نظر میرسد این رویکرد مرحلهای در مذاکرات ایران و آمریکا تلاشی برای کاهش ریسکهای فوری و ایجاد یک فضای عملیاتی برای گفتوگوهای عمیقتر در آینده باشد. تمرکز اولیه بر صدور بیانیه، نشاندهنده درک مشترک از لزوم ثباتسازی است، حتی اگر اختلافات بنیادین درباره قدرت دفاعی و نفوذ منطقهای همچنان پابرجاست.
