جرم برساخت اجتماعی است؛ نگاهی به کتاب «رویکردهای جامعهشناختی در جرمشناسی»
بررسی مفهوم جرم به عنوان یک پدیده جامعهشناختی و برساخت اجتماعی که تعریف آن از زمان، مکان و مردم متفاوت است؛ معرفی کتاب «رویکردهای جامعهشناختی در جرمشناسی» اثر ایمون کارابین.
جرم، برساختی وابسته به جامعه و زمانه
مفهوم جرم اساساً یک مفهوم جامعهشناختی است و پدیدهای مستقل بهشمار نمیآید، بلکه یک برساخت اجتماعی است. اگرچه ممکن است بر سر تعریف کلی جرم توافقاتی وجود داشته باشد، اما آنچه در هر زمان، مکان و جمعیتی به عنوان جرم شناخته میشود، متغیر و وابسته به ساختارهای اجتماعی است. به همین ترتیب، تعریف مجرم نیز از طریق فرایندهای اجتماعی شکل میگیرد که برخی اعمال را جرم تلقی کرده و برخی دیگر را فاقد این عنوان میداند. کنترل اجتماعی و مجازاتها نیز توسط نیروهای اجتماعی تعیین شده و بر شدت برخورد با جرائم تأثیر میگذارند. این دیدگاه انتقادی و جامع، مبنای کتاب «رویکردهای جامعهشناختی در جرمشناسی» اثر ایمون کارابین و همکاران قرار گرفته است که توسط هوشنگ نایبی ترجمه شده و توسط پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات به بازار عرضه شده است.
این کتاب که یک اثر بینالمللی تلقی میشود، گسترده وسیعی از دیدگاههای نظری اولیه تا مباحث معاصر مانند جهانی شدن جرم، جرائم زیستمحیطی، تروریسم و جرائم سایبری را پوشش میدهد. این اثر حاصل تلاش گروهی از نویسندگان برجسته بینالمللی از گروه جامعهشناسی دانشگاه اسکس بریتانیا است و به حوزههایی میپردازد که اغلب در متون دیگر تنها اشارهای گذرا به آنها میشود. ویراست چهارم کتاب، دیدگاههای جهانی در جرمشناسی را با تلفیق شرایط پس از برگزیت در بریتانیا، آمریکای عصر ترامپ و تحولات جنوب جهانی بهروزرسانی کرده و شامل فصلهای جدیدی در زمینه جرائم سایبری و جرائم قدرتمندان است.
رویکردهای مورد بررسی در کتاب
کتاب به موضوعات مهمی از جمله تاریخچه جرم، رویکردهای نظری به جرم و تحول اجتماعی، بررسی قربانیان و قربانی شدن، جرم و عواطف، موادمخدر، دادرسی کیفری، جامعهشناسی مجازات، جرمشناسی سبز، و ارتباط جرم با رسانه و تروریسم میپردازد. ساختار هر فصل به گونهای طراحی شده که شامل سؤالات تفکر انتقادی و پیشنهاداتی برای مطالعات بیشتر و منابع مفید است. همچنین، یک واژهنامه از اصطلاحات کلیدی جرمشناسی در کتاب گنجانده شده که آن را متنی عالی برای دانشجویان علاقهمند به مبانی جامعهشناختی و انتقادی جرمشناسی میسازد.
- جامعهشناسی جرم: تأکید بر این نکته که جرم برساختی ذهنی و جمعی است و نه یک واقعیت عینی و ثابت.
- تأثیر محیط بر ادراک جرم: بررسی اینکه چگونه نگرانی درباره جرم میتواند پوششی برای نگرانیهای عمیقتر پیرامون تغییرات اجتماعی-اقتصادی باشد، چنانکه تیلور بر آن تأکید میکند.
- حس مکان و امنیت: مطالعهای که نشان میدهد چگونه واکنش مردم به جرم با «حسشان از فضا» (محیط زندگی، سلسلهمراتب اجتماعی) مرتبط است و این حس متقابلاً بر ادراک آنها از امنیت تأثیر میگذارد.
- جنبههای روانکاوی ترس از جرم: استفاده از بینش روانکاوی برای توضیح اینکه اضطراب یک ویژگی عام انسانی است و نگرانیهای مرتبط با جرم ممکن است دفاعی ناخودآگاه در برابر این اضطرابها باشند.
- محتوای غنی برای دانشجویان: کتاب حاوی منابع گسترده و تمرینهای فکری است که به خواننده کمک میکند تا «تخیل جرمشناسی» خود را پرورش دهد.
