معضلات نشر کتاب در بازار آشفته
مدیر نشر معین از مشکلات شدید ناشی از قیمت بالای کاغذ (بندی ۳ میلیون تومان) و تأثیر آن بر قیمت کتاب و تیراژ سخن میگوید و بیان میکند که صنعت نشر در یک بازار بیقاعده گرفتار شده است.
چالشهای صنعت نشر کتاب در بحران کاغذ
صنعت نشر کتاب ایران با چالشهای جدی و فزایندهای، بهویژه پس از تکنرخی شدن ارز و حذف ارز ترجیحی برای واردات کاغذ، مواجه شده است. صالح رامسری، مدیر نشر معین، تأکید میکند که انتشاراتیها، که سالهاست از کاغذ دولتی استفاده نمیکنند، اکنون مجبورند کاغذ را با قیمتهای بسیار بالا و بر اساس نرخ ارز آزاد خریداری کنند. این افزایش قیمتها زنجیرهای بوده و نه تنها کاغذ، بلکه ملزوماتی مانند چسب، مقوا، فیلم و زینک را نیز تحت تأثیر قرار داده است. وی وضعیت کنونی را «بازار آشفته و بیسروته» توصیف میکند که ناشر را وادار میکند یا قیمت کتاب را بهشدت افزایش دهد یا تیراژ چاپ را کاهش دهد تا بتواند هزینهها را مدیریت کند.
این فعال فرهنگی اشاره میکند که افزایش قیمتها مستقیماً به زیان خواننده طبقه متوسط تمام میشود. به عنوان مثال، افزایش قیمت کاغذ از ۲ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان به ۳ میلیون تومان برای هر بند، قیمت کتابی مانند «بقچه» هوشنگ مرادی کرمانی را از ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش داده است. این امر منجر به کاهش قدرت خرید و در نهایت کاهش سرانه مطالعه در جامعه میگردد.
- وابستگی شدید قیمت کاغذ به نرخ ارز و نوسانات آن، مدیریت هزینهها را برای ناشران دشوار ساخته است.
- افزایش هزینههای جانبی مانند چسب و مقوا، فشار مضاعفی بر چرخه تولید کتاب وارد میکند.
- ناشران در مواجهه با این شرایط مجبور به کاهش تیراژ و افزایش قیمت نهایی کتاب هستند.
- بسیاری از ناشران با مشکل تجدید چاپ کتابهای پرتقاضا مواجهاند؛ به طوری که برخی عناوین با کاغذ آزاد، قیمتی نجومی پیدا میکنند که از توان خرید مخاطب خارج است.
- بخش پخش و توزیع نیز متحمل فشار شده است؛ ناشران دیگر چکهای مدتدار قبول نمیکنند و معاملات نقدی با تخفیفهای بالا رایج شده که چرخه اقتصادی کتابفروشیها را فلج میکند.
«زمانی میتوانم در نمایشگاه شرکت کنم که کتاب داشته باشم. اگر کتاب نداشته باشم چرا حضور داشته باشم؟»
رامسری پیشبینی میکند که با این روند، چراغ صنعت نشر در حال خاموش شدن است و بسیاری از همکارانش عرصه نشر را ترک کردهاند. او معتقد است که دخالت دولت برای مدیریت واردات کاغذ و تثبیت شرایط، تنها راه برونرفت از این بحران ساختاری است، زیرا مدیریت این وضعیت از دست ناشر خارج است و در سطوح کلانتر تصمیمگیری میشود. نگرانی اصلی این است که کتاب، که کالای فرهنگی اساسی است، به کالایی لوکس تبدیل شده و از دسترس عموم خارج گردد.
