نقد فیلم «پل»: روایتی از روزهای جنگ، خیبر و شخصیت موسی
بررسی فیلم «پل» به کارگردانی محمد عسگری که داستان آن در عملیات خیبر و محوریت پل ۱۴ کیلومتری خیبر میگذرد؛ نقدی بر شخصیتمحوری قصه و تحول قهرمان در دل جنگ.
نقد فیلم «پل»: روایتی از روزهای جنگ و تحول قهرمان
فیلم سینمایی «پل» به کارگردانی محمد عسگری یکی از تازهترین آثار تولید شده در ژانر سینمای دفاع مقدس است که در بخش مسابقه چهلوچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر شرکت کرده است. نویسندگان فیلمنامه، محمد عسگری و پدرام کریمی، تصمیم گرفتهاند قصهای را در بستر عملیات خیبر روایت کنند؛ عملیاتی که پل ۱۴ کیلومتری خیبر، به عنوان طولانیترین پل شناور نظامی جهان، مرکزیت آن را تشکیل میدهد. این فیلم در دسته آثار شخصیتمحور قرار میگیرد و حول محوریت شخصیت اصلی، یعنی موسی دبیرستانی، پیش میرود و با او نیز به پایان میرسد. این قهرمان آشنای سینمای جنگ، با سفری که آغاز میکند، تحول عمیقی را تجربه میکند.
موسی برای حل مشکل مالی برادرش و نگرانیهای مادر، عازم جبهه جنوب میشود. الگوی سفر قهرمان در ساختار قصه نقشی کلیدی ایفا میکند و منتهی به کنشمندی و هویتبخشی به موسی میشود. ورود او به منطقه جنگی بدون آموزش نظامی، چالشهایی را به وجود میآورد که هم رخدادهای داستانی را پیش میبرد و هم سبب تحول درونی او میگردد. نقطه عطف نخست فیلمنامه با پیدا کردن نوزادی چند ماهه در قایقی شکسته در هور رقم میخورد که این حلقه اتصال، داستان اصلی و فرعی فیلم را به هم پیوند داده و تحول قهرمان را تکمیل میکند.
- داستانک فرعی فیلم، مربوط به دختر ناشنوای عراقی با اصالت ایرانی و پدرش عبدالحی است که به نیروهای ایرانی کمک میکنند و تأثیر زیادی بر قصه و شخصیت موسی دارد.
- شخصیتهای فرعی دیگر فیلم اغلب وامدار کلیشههای آشنا هستند و نوآوری چندانی در دیالوگها و کنشهایشان مشاهده نمیشود.
- پرده میانی فیلم به لحاظ داستانی کمی لاغر به نظر میرسد که میتواند شوک منفی کوچکی به ریتم کلی اثر وارد کند.
- پیشرفت تکنیکی محمد عسگری نسبت به تجارب قبلی کاملاً مشهود است؛ او از جغرافیای جنوب و لانگ شاتهای درخشان به خوبی برای فضاسازی استفاده کرده است.
- جلوههای ویژه رایانهای و فیلمبرداری از جمله نقاط قوت بصری فیلم «پل» محسوب میشوند.
«پل را میتوان در رده فیلمنامههای شخصیتمحور قرار داد که با موسای دبیرستانی آغاز شده و با او هم پایان میپذیرد؛ قهرمانی از جنس آشنای سینمای دفاع مقدس که پیش از این هم نمونههایی داشته و در همراه کردن تماشاگر با خود نسبتا موفق عمل میکند.»
در زمینه بازیگری، روحالله زمانی به لحاظ سنی با شخصیت موسی همخوانی دارد، اما عمده بازی او متکی بر حس بوده و فاقد تکنیک است که این امر به کلیت اثر لطمه میزند. در مقابل، بازیگری نظیر سعید آقاخانی در نقش عبدالحی، حتی با وجود گریم سنگین، موفق عمل کرده و با بهرهگیری از زبان بدن، توانسته شخصیتی مکمل ماندگار خلق کند. این موضع نشان میدهد نویسندگان در خلق شخصیتهای مکمل کلیدیتر مانند عبدالحی بهتر عمل کردهاند.
در مجموع، «پل» با فیلمنامهای بالاتر از سطح متوسط، با تکیه بر تحول یک جوان در دل جنگ و استفاده مؤثر از مؤلفههای بصری و کارگردانی، تجربهای قابل تأمل در سینمای دفاع مقدس ارائه میدهد، هرچند که در پرداخت برخی شخصیتهای فرعی و حفظ ریتم میانی دچار اندکی ضعف است.
