مستند «در سپهر ایران»؛ روایتی از همزیستی ایرانیان و اندیشه نور

مستند «در سپهر ایران» و ریشه‌های تمدنی ایران

مستند سینمایی «در سپهر ایران» به کارگردانی مجید کریمی، که در جشنواره فیلم فجر حضور دارد، تلاشی است برای بازشناسی عمیق فرهنگ و تمدن ایران از منظری تاریخی و باستان‌شناختی. این اثر بر رد پای نور و اندیشه نور در ادوار مختلف تاریخ ایران، از ورود آریایی‌ها تا دوران اسلامی، تمرکز دارد و عناصر مقدس آب، باد، خاک و آتش را مورد توجه قرار می‌دهد. مجید کریمی که سابقه تدریس سینما و ساخت مستندهای تاریخی متعددی را در کارنامه دارد، توضیح داد که این فیلم ادامه‌دهنده دغدغه‌های دیرینه او درباره تاریخ و هویت فرهنگی ایرانیان است. او اشاره کرد که حدود ۲۷ پروژه از ۳۲ پروژه مستند او مستقیماً به تاریخ و تمدن ایران پرداخته‌اند.

پژوهش عمیق و گستردگی جغرافیایی پروژه

ایده اصلی ساخت این مستند، پس از آشنایی کریمی با مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران و پژوهش‌هایی در زمینه معماری ایران باستان، به‌ویژه مفهوم «اندیشه نور» شکل گرفت. روند تولید این فیلم سه سال تحقیق و پژوهش و حدود دو سال و نیم تصویربرداری را در برداشت. گستردگی جغرافیایی پروژه بسیار چشمگیر بود؛ فیلمبرداری در ۲۶ شهر ایران و حدود ۹۴ لوکیشن مختلف انجام شد، از جمله مکان‌هایی چون تخت سلیمان، تخت‌جمشید، پاسارگاد، و معابد مهر در آذربایجان. کریمی چالش اصلی تولید را اخذ مجوزهای اداری برای دسترسی به اماکن تاریخی مانند برج خاموشان یزد دانست که فرآیندی زمان‌بر بود.

محوریت همزیستی و تساهل مذهبی

یکی از مهم‌ترین محورهای محتوایی «در سپهر ایران»، تأکید بر همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در طول تاریخ ایران است. کریمی اشاره کرد که تداوم فرهنگ ایرانی همواره بر اصل همزیستی استوار بوده است. بازتاب این تساهل را می‌توان در وجود مکان‌های مقدس ادیان مختلف، مانند کلیسا، کنیسه، آتشکده و مسجد، در کنار هم در مکان‌هایی مانند خیابان سی‌تیر تهران مشاهده کرد. این فیلم سعی دارد این ریشه عمیق تساهل مذهبی را به مخاطب جهانی نیز معرفی کند.

• مستند بر مبنای پژوهش‌های باستان‌شناسی و اسطوره‌شناسی ایران بنا شده است.
• تحقیق و پژوهش این پروژه حدود سه سال به طول انجامید.
• گروه تولید در بیش از ۹۰ لوکیشن در سراسر ایران فیلمبرداری کردند.
• کریمی تأکید دارد که فیلم، شایستگی پخش بین‌المللی را به دلیل کیفیت تولید و استفاده از فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی دارد.
• دغدغه اصلی کارگردان، دیده شدن اثر توسط مخاطبان و مسئولان فرهنگی است.

کریمی در مورد هدف نهایی اثر خود گفت: «فرهنگ ایرانی همواره بر همزیستی و تداوم استوار بوده است.»

او درباره انتظاراتش از جشنواره اظهار داشت: «تنها انتظارم این است که ‘در سپهر ایران’ توسط مخاطبان، رسانه‌ها و مسئولان فرهنگی دیده شود.»

در نهایت، «در سپهر ایران» صرفاً یک اثر تاریخی نیست، بلکه تلاشی است برای نمایش پیوستگی اندیشه ایرانی و ظرفیت بالای این تمدن در پذیرش و همزیستی مسالمت‌آمیز، که می‌تواند نماینده‌ای شایسته از ایران در عرصه‌های بین‌المللی باشد.