یک مملکت، یک دولت؛ آن هم به رأی ملت
واکاوی پیوند تحریم، جنگ و مهندسی هویت نشان میدهد پروژه «دو ملتی» چگونه میکوشد ناسیونالیسمی کودتایی و جنگمحور را از دل بحران بازتولید کند و فروپاشی پیوند «ملت–دولت» چه پیامدهایی دارد.
چالش پیوند ملت–دولت و بازتولید ناسیونالیسم کودتایی
این یادداشت به بررسی بحران شکلگیری پیوند «ملت–دولت» در ایران و تأثیر آن بر امنیت ملی کشور میپردازد. نویسنده این پرسش را مطرح میکند که اگر پیوند بنیادین میان ملت و دولت، همانطور که در شعار ۱۲ بهمن ۵۷ مطرح شد، یعنی «یک مملکت، یک دولت؛ آن هم به رأی ملت» برقرار بود، آیا کشور میتوانست تابآوری لازم در برابر تهدیدات خارجی مانند حملات احتمالی اسرائیل و آمریکا را داشته باشد؟ تحلیل نشان میدهد که تضعیف مشروعیت دموکراتیک، بنیان تابآوری ملی را سست کرده است. در نقطه مقابل این شعار، گروههایی در خارج از کشور با تکیه بر لابیهای خارجی، شعار «یک پرچم، یک ملت، یک شاه – جاوید شاه» را احیا میکنند. این رویکرد، نوعی ناسیونالیسم ارتجاعی و کودتایی را بازنمایی میکند که با اهداف تجاوزکارانه صهیونیستی–آمریکایی همسو شده و تلاش دارد با محوریت باستانگرایی، هویت ملی را بر پایه نظامیگری تعریف کند.
فرمول دشمن و مهندسی هویت در سایه تحریم و جنگ
فرمول اصلی دشمن بر خلق جنگ داخلی در امتداد جنگ خارجی متمرکز است. این استراتژی با استفاده همزمان از دو اهرم تحریم اقتصادی و تهدید نظامی عمل میکند تا وضعیت خیابانی مطلوب را مهندسی کند. تحریم حداکثری به فساد حداکثری دامن میزند و محیطی امن و بدون نظارت عمومی برای رخ دادن آن فراهم میسازد که تشدید نارضایتیها را به دنبال دارد. این فرآیند، ماهیتی تروریستی پیدا میکند؛ زیرا هم مشروعیت حاکمیت را هدف قرار میدهد و هم ساختار حاکم را به واکنشهای پرهزینه و خشن سوق میدهد که خود سوخت این چرخه خشونت میشود.
- تحریمها عامل اصلی فساد و تشدید نارضایتیهای اجتماعی و اقتصادی هستند.
- پروژه «مردمسازی» با نمایاندن خواستههای بمباران و مداخله نظامی بهعنوان صدای ملت عمل میکند.
- ناسیونالیسمی که قرار است شکل بگیرد، ماهیتی کودتایی–نظامی دارد و هدف اصلی آن نهادینهسازی جنگ داخلی است.
- سستی در تحقق انتخابات فراگیر، شکاف ملی را عمیقتر کرده و زمینه وضعیت «دو ملتی» را فراهم میآورد.
- تجربه تاریخی نشان میدهد ابتنای هویت ملی بر ارتش و کودتا، در بزنگاههای تاریخی شکست میخورد.
«اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا در داووس که مدعی شد «بدون شلیک حتی یک گلوله، مردم ایران به خیابان آمدند»، در ایران بهعنوان یک اعتراف تلقی شد؛ اما حقیقت کامل نبود.»
«هر بار که انتخابات، بهمعنای دقیق و فراگیر خود، محقق میشود، کشور نیز بازتولید میشود. و برعکس، هر شکاف ساختاری در انتخابات، مستقیماً به شکاف ملی میانجامد.»
راه برونرفت، بازگشت به اصل تأسیس و احیای کنش تأسیسی دوازده بهمنی «کشور، یک دولت، آن هم به رأی ملت» در شرایط امروز است. این امر نیازمند تحقق انتخابات فراگیر و تقویت پیوند مشروعیت دموکراتیک است تا از تبدیل شدن شکافهای ساختاری به شکافهای ملی و دوقطبیسازی جامعه جلوگیری شود.
