پاکسازیهای نظامی شی جینپینگ؛ نشانهای از استراتژی کنترل مطلق؟
گزارشهای متعددی از پاکسازی ناگهانی دو ژنرال ارشد حزب کمونیست چین توسط شی جینپینگ حکایت دارد؛ اقدامی که به اتهام «نقض جدی انضباط و قانون» صورت گرفته و پیامدهای استراتژیک برای پکن و منطقه دارد.
تحلیل پاکسازیهای ناگهانی در ساختار نظامی چین
پاکسازی اخیر دو ژنرال ارشد حزب کمونیست چین، یعنی «ژانگ یوخیا» (معاون رئیس کمیسیون مرکزی نظامی) و «لیو ژنلی» (رئیس ستاد مشترک) توسط شی جینپینگ، توجهات را مجدداً به ژرفای ساختار قدرت در پکن معطوف کرده است. این اقدام، که رسمیترین دلیل آن «نقض جدی انضباط و قانون» اعلام شده، در ظاهر ادامه مبارزه با فساد است، اما تحلیلگران معتقدند که این حرکت، تلاشی هدفمند برای بازتعریف قدرت و اطمینان از وفاداری ایدئولوژیک در بالاترین سطوح فرماندهی نظامی محسوب میشود. تمرکز قدرت در کمیسیون مرکزی نظامی به سطحی رسیده که در تاریخ معاصر چین کمسابقه است، بهویژه پس از کاهش تعداد اعضا. این تمرکز شدید، اگرچه ممکن است سرعت تصمیمگیریها را افزایش دهد، اما ریسک خطای محاسباتی را نیز در مواجهه با چالشهایی نظیر پرونده تایوان و رقابت جهانی با آمریکا بالا میبرد.
تمرکز قدرت و نقش ارتش در چین
ارتش آزادیبخش خلق چین (PLA) برخلاف بسیاری از ارتشهای جهان، نهادی کاملاً ایدئولوژیک و متصل به حزب کمونیست است. بنابراین، فرضیه کودتای نظامی توسط این افراد ضعیف ارزیابی میشود. احتمال بیشتری وجود دارد که اختلافات داخلی حول محور نوسازی ارتش و اصلاحات در نهادهای حساس مانند نیروی موشکی، که اخیراً با پروندههای فساد مواجه بوده، عامل اصلی این حذفها باشد. حذف فرماندهان کلیدی، بهویژه رئیس ستاد مشترک، میتواند هماهنگیهای عملیاتی، مانند آنچه برای عملیات احتمالی علیه تایوان نیاز است، را دچار اختلال کند و احتمال اقدام نظامی قریبالوقوع را کاهش دهد.
- پیامدهای منطقهای: تضعیف هماهنگیها در فرماندهی نظامی میتواند بر محاسبات پکن در قبال مسائل امنیتی مانند تایوان تأثیر بگذارد.
- ریسک اقتصادی: بیثباتی در ساختار قدرت داخلی چین، حتی اگر ظاهری باشد، میتواند ریسک سیاسی کشور را بالا برده و بر سرمایهگذاری خارجی تأثیر منفی بگذارد.
- روابط بینالمللی: این تحولات بر شرکای راهبردی چین، از جمله ایران، تأثیر میگذارد؛ هرچند که چین همچنان بر تعهدات استراتژیک خود پایبند خواهد بود، اما بیثباتی درونی میتواند بر سرعت همکاریها اثر گذارد.
«این پاکسازی بیش از آنکه نشانه ترس شی از قیام باشد، بیانگر تلاش او برای بازسازی ارتشی با وفاداری ایدئولوژیک تضمینشده است.»
«تمرکز بیش از حد قدرت در دست یک فرد، ریسک تصمیمگیریهای ناگهانی و غیرقابل پیشبینی را افزایش میدهد، مخصوصاً در مواجهه با فشارهای داخلی و خارجی.»
در نهایت، مهندسی مجدد ساختار قدرت توسط شی جینپینگ، بخشی از استراتژی بلندمدت وی برای کنترل مطلق بر تمامی ارکان حاکمیتی، بهویژه نیروهای مسلح است. این روند ممکن است در کوتاهمدت ثبات ظاهری ایجاد کند، اما پیچیدگیهای درونی ناشی از این پاکسازیها، پیامدهای گستردهای برای آینده استراتژیک چین و تعادل قوای جهانی خواهد داشت.
