پیام انجمن روانپزشکان درباره اعتراضات دیماه: مردم نیازمند همدلی و مسئولیتپذیری هستند
انجمن علمی روانپزشکان ایران پیام همدردی خود را در قبال حوادث تلخ دیماه ۱۴۰۴ منتشر کرد و بر ضرورت پذیرش مسئولیت توسط حاکمیت تأکید نمود.
تحلیل پیام انجمن روانپزشکان درباره حوادث دیماه
انجمن علمی روانپزشکان ایران با انتشار بیانیهای، نسبت به “حوادث تلخ دیماه ۱۴۰۴” ابراز همدردی کرده و تحلیلی روانشناختی از وضعیت جامعه ارائه داده است. این انجمن تأکید میکند که حاکمیت باید با پذیرش مسئولیت، ریشههای نارضایتی، ناکامی و ناامیدی روزافزون مردم را شناسایی و برای اصلاح عملکرد خود اقدام کند. در شرایط بحرانی فعلی، راهکار صرفاً از طریق سادهسازی یا روایتسازی، بهخصوص با نمایش خشونت آشکار یا رفتار توهینآمیز رسانهای، میسر نیست؛ چرا که این روشها نه تنها تسکینی بر درد مردم نیستند، بلکه به تداوم چرخه تنش و خشونت منجر میشوند. عدم پذیرش مسئولیت مستقیماً احساس امنیت روانی شهروندان و مؤلفههای سلامت روان اجتماعی مانند اعتماد متقابل، تعلق و امید به آینده را تضعیف میکند. انجمن معتقد است در شرایطی که غم جامعه با نگرانیهای ناشی از جنگ احتمالی پیچیدهتر شده است، نیاز اصلی به مسئولیتپذیری، همدلی و تسلیبخشی وجود دارد، نه قدرتنمایی، تهدید یا مجازاتهای شدید.
آسیبهای برخوردهای سطحی و نمایشی
برخوردهای سطحی و نمایشی با اندوه اجتماعی، به جای کمک به ترمیم روانی جامعه، میتواند به تعمیق احساس طرد، خشم پنهان و بیاعتمادی دامن بزند. رسانهها، بهویژه رسانههای رسمی، نقشی حیاتی در بازتاب واقعیت رنج شهروندان و فراهمسازی بستر گفتوگویی انسانی و مسئولانه دارند. نادیده گرفتن این رنج انسانی، هم با مبانی علمی سلامت روان و هم با اصول اخلاقی سازگار نیست. این انجمن بهصراحت بیان میکند که جامعه نیازمند فرصتی برای سوگواری است.
پیشنهادهای کلیدی روانپزشکان
انجمن روانپزشکان ایران چند پیشنهاد مشخص برای مدیریت وضعیت موجود ارائه داده است که همگی بر رویکردی مبتنی بر حفظ کرامت انسانی استوارند:
- کاهش فوری خشونت در محیط جامعه و برخوردها.
- حفاظت از جان و حقوق بازداشتشدگان با رویکرد انصاف و رأفت.
- رعایت اصول دادرسی شفاف و پرهیز از برخوردهای شتابزده و شدید.
- حمایت روانی از خانوادههای داغدیده و فراهمسازی امکان سوگواری.
- پایبندی عملی به اصول اخلاقی، حقوق بشر و موازین انسانی.
“در چنین شرایطی که داغ و غم جامعه با نگرانی ناشی از جنگ احتمالی پیچیدهتر شده است، مردم نیازمند مسئولیتپذیری، همدلی، تسلیبخشی و امکان سوگواری هستند، نه قدرتنمایی، تهدید و مجازاتهای شدید.”
“برخوردهای سطحی یا نمایشی با اندوه اجتماعی، بهجای کمک به ترمیم روانی جامعه، ممکن است احساس طرد، خشم پنهان و بیاعتمادی را تقویت کند.”
در نهایت، پیام انجمن تأکیدی جدی بر لزوم تغییر پارادایم از برخورد انفعالی و تنبیهی به سمت ترمیم اجتماعی و درک متقابل دارد تا از آسیبهای عمیقتر به ساختار سلامت روان جامعه جلوگیری شود. این اقدامات برای تأمین «اگر زمانی برای ترمیم باقی مانده باشد»، ضروری تلقی میشوند.
