گرایش به خرافات در جامعه معاصر و دلایل آن
بررسی گرایش گروههای مختلف جامعه، از تحصیلکرده تا بیسواد، به خرافاتی نظیر فالگیری جهت حل مشکلات زندگی و جستجوی آینده در فنجان قهوه.
خرافات؛ جستجوی راه حل در فنجان قهوه
در دنیای امروز که با پیشرفتهای منطقی و فناوری همراه است، پدیدهای چون گرایش به خرافات همچنان در میان اقشار مختلف جامعه مشاهده میشود. این تمایل صرفاً به افراد کمسواد یا فقیر محدود نیست؛ بلکه افراد تحصیلکرده و مرفه نیز گاهی به دنبال گشودن گرههای زندگی خود از طریق فال و رمالی هستند. یک فالفروش میگوید: «به آدمهایی که در امروز خود ماندهاند فردا را میفروشم.» این نشان دهنده این است که افراد به جای مواجهه با واقعیت روزمره، مایلند آینده خود را در مواردی نظیر ته فنجان قهوه جستجو کنند. خرافات عبارت است از رفتارات و اعتقاداتی که با عقل سلیم و اصول دین و آیین الهی در تعارض هستند و راه حلی غیرمنطقی برای مسائل زندگی ارائه میدهند. نمونههای کهن آن شامل ضربه زدن به تخته برای رفع چشم زخم یا تأخیر در انجام کاری پس از عطسه کردن است. این پدیدهها مختص یک منطقه جغرافیایی نیستند و در کشورهای مختلف مشاهده میشوند.
بر اساس نظر روانشناسان بالینی، افرادی که به سراغ خرافات میروند، اغلب کسانی هستند که کنترل مؤثری بر شرایط زندگی خود احساس نمیکنند یا قدرت مواجهه با واقعیتهای سخت را ندارند. وقتی فردی در یک رابطه دچار ناامنی میشود یا احساس از دست دادن کنترل زندگی میکند، برای کسب آرامش کاذب به فال قهوه روی میآورد. این افراد معمولاً ناامید بوده و به دنبال کسب انرژی مثبت و امنیت از طریق سادهترین راه ممکن (از نظر خودشان) هستند.
- خرافات در شرایط اضطرار، ناامیدی و تشویش روانی فعال میشود.
- بخشی از ریشه خرافهگرایی در توهم ذهنی و بخش دیگر در پدیدههای جمعی (مانند تعریف کردن موفقیت یک فالگیر توسط دیگران) نهفته است.
- روی آوردن به روشهای غیرعلمی مانند رمالی، تلاشی برای فرار از تحلیل و شناسایی ریشهای مشکلات است.
- آگاهی و رشد منطق در جامعه میتواند بخشی از خرافات قدیمی را کمرنگ کند، اما خرافات جدیدی نظیر اتکای بیش از حد به فالهای مدرن جایگزین میشوند.
- به جای سپردن سرنوشت به فال، باید با شناسایی مشکلات و استفاده از روشهای علمی و مشورت با اهل فن، مسیر زندگی را ترسیم کرد.
«انسان زمانی که نمیخواهد با واقعیت مواجه شود، دست به گرفتن فال میزند.»
«کیفیت زندگی انسان در ذهن و دستان پرتوان خودش شکل میگیرد و ما میتوانیم سرنوشت را زیباتر رقم بزنیم.»
در نهایت، کنترل سرنوشت در دست خود فرد است. با پذیرش مسئولیت، تحلیل صحیح شرایط و بهرهگیری از نیروی جاذبه کلام (منظور تأثیر کلام سازنده و مثبت) میتوان به جای توسل به امور غیبی، به تواناییهای درونی خود برای ساختن آیندهای بهتر تکیه کرد.
