روایت فرشاد مومنی از خشم انباشته شده و اصلاح اقتصادی بدون اصلاح سیاسی
فرشاد مؤمنی معتقد است چالش کنونی ایران ناشی از ناآگاهی در شناخت و گفتار است. او بر اهمیت «توسعه عادلانه» و شفافیت برای خروج از بحران تأکید میکند و هشدار میدهد پنهانکاری مسیر را برای دشمنان هموار میکند.
تحلیل فرشاد مومنی از چالشهای اقتصادی و سیاسی ایران
دکتر فرشاد مؤمنی، استاد اقتصاد، معتقد است بحرانهای فعلی ایران صرفاً اقتصادی یا اجتماعی نیستند، بلکه ریشه در «ناآگاهی» در نظام سیاستگذاری و تصمیمگیریهای کشور دارند. او تأکید میکند که خطاهای اقتصادیِ پیشآمده، بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع یا فشارهای خارجی باشد، نتیجه «ناآگاهی نسبت به واقعیتهای جامعه» است. به گفته مؤمنی، چالش اصلی در «شناخت»، «گفتار» و «نحوه مواجهه با جامعه» تعریف میشود. او هشدار میدهد که سیاستهایی که فاصله عمیق بین واقعیت جامعه و سیاستهای رسمی را نادیده میگیرند، مانند تأکید بر «وفور کالاهای اساسی» در حالی که ۷۰ درصد جمعیت به پشتیبانی معیشتی نیازمندند، جامعه را به سمت آنومی و بیهنجاری سوق میدهد.
خطر پنهانکاری و ضرورت شفافیت
مؤمنی به شدت با «پنهانکاری» مخالف است و آن را عاملی میداند که مسیر را برای مداخلات خارجی هموار میسازد. او بیان میکند هر نهادی که پنهانکاری را تجویز کند، حتی بدون ارتباط تشکیلاتی با قدرتهای خارجی، عملاً به نفع آنان عمل کرده است. نقطه آغاز اصلاح امور، صداقت در بیان رویکردهای اصلاحی در سطح اندیشه و اجرا است. مقابله با این وضعیت نیازمند بازسازی اندیشه اداره کشور و شفافیت کامل است، زیرا بدون آن هیچ اصلاح اقتصادی پایداری میسر نخواهد بود.
- محوریت یافتن «عدالت» در نظر و عمل، تنها عنصر دارای ظرفیت بسیج اجتماعی در شرایط کنونی ایران است.
- تجربه موفق توسعه نشان میدهد باید از مناقشات «ماهیتمحور» درباره عدالت فاصله گرفت و بر رویکردهای «کارکردمحور» تمرکز کرد.
- پنج متغیر کنترلی برای توسعه عادلانه شامل «عدل اخلاقی»، کارایی و بهرهوری، خلاقیت و تولیدمحوری، مشارکت سیاسی و اقتصادی، و ملاحظات پایداری است.
- اصلاح اقتصادی بدون توزیع عادلانه قدرت و رفع ناکارآمدیها، توهمی بیش نیست.
- تمرکز سپردهها و اعتبارات در نظام بانکی نشاندهنده نهادینه شدن بیعدالتی در سیاست پولی است.
«اصلاح اقتصادی بدون توزیع عادلانه قدرت، توهمی بیش نیست.»
«هر فرد یا نهادی که در این وضعیت، تحت هر عنوانی «پنهانکاری» را تجویز میکند... در عمل مسیر را برای مداخله آنان هموار میسازد.»
در نهایت، مؤمنی تأکید میکند که کلید خروج از بنبست، «توسعه عادلانه» است. این امر نیازمند شنیده شدن صدای فرودستان مانند معلمان و کارگران است تا «خشم انباشته شده» ناشی از نادیده گرفته شدن، به مرحله انفجار نرسد. توقف روندهای مخرب مانند فساد بانکی و شوکدرمانی، اولین گام برای دستیابی به یک برنامه توسعه با کیفیت است، زیرا آمریکا حساب ویژهای روی همین خطاهای اقتصادی باز کرده است.
