دیدگاه منوچهر محمدی درباره فیلم «سرزمین فرشته‌ها» و کودکان فلسطینی

رویکرد شاعرانه در پرداختن به رنج کودکان فلسطینی

منوچهر محمدی، تهیه‌کننده مولف سینمای ایران، در گفت‌وگو با خبرآنلاین پیرامون فیلم جدید خود «سرزمین فرشته‌ها» به کارگردانی بابک خواجه‌پاشا که در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت، بر رویکرد متمایز خود در پرداختن به موضوع کودکان فلسطینی تأکید کرد. او بیان نمود که نخواسته است مانند صداوسیما از زبانی تبلیغاتی و سیاسی برای بیان درد و رنج کودکان زیر بمب‌های اسرائیل استفاده کند، بلکه هدف او بیان این موضوع با زبانی لطیف و شاعرانه بوده است. این فیلم بر زندگی «ضحی» با بازی سلاف فواخرجی تمرکز دارد؛ زنی که با وجود سوگ‌های بزرگ، زندگی را برای خود و کودک همسایه، «نور»، ادامه می‌دهد. محمدی اشاره کرد که در این اثر خبری از نمادهای شناخته‌شده مانند چفیه، کلید حق بازگشت، درخت زیتون یا مسجدالاقصی نیست، چرا که تمرکز اصلی بر رویای از دست رفته یک زندگی معمولی کودکان است.

پرهیز از نمادگرایی و پروپاگاندا

محمدی با سابقه تهیه‌کنندگی آثاری چون «بازمانده» (۱۳۷۳)، آگاهانه از تکرار کلیشه‌های بصری مربوط به فلسطین و نوار غزه دوری کرده است. وی معتقد است سینماگر باید احساسات و نیازهای مخاطب را بشناسد و از بازی‌های سیاسی و دمیدن در شیپور پروپاگاندا پرهیز کند. به عنوان جایگزین، فیلم از زبان فرهنگی و هنری برای بیان مفاهیم عمیق بهره می‌برد. به طور مثال، در سکانسی که سُلاف فواخرجی زیر بمباران گرفتار شده است، به جای شعار مستقیم، به قرائت بخشی از سوره زلزال می‌پردازد که بر परिणामों اعمال نیک و بد تأکید دارد، و محمدی این را زبانی رساتر از بیان صریح «مرگ بر اسرائیل» می‌داند.

• تولید در ایران: با وجود هزینه‌بر بودن بازسازی غزه، تصمیم شجاعانه‌ای مبنی بر ساخت فیلم در ایران گرفته شد، علیرغم دشواری‌های لجستیکی.
• انتخاب بازیگر: انتخاب سلاف فواخرجی به عنوان بازیگر نقش اصلی، پس از علاقه‌مندی او به فیلمنامه و پذیرش دستمزد بسیار پایین، نشان از عمق تأثیرگذاری داستان بر بازیگران حرفه‌ای داشت.
• دغدغه‌های شخصی: محمدی تأکید کرد که صرفاً طرح‌هایی را می‌سازد که خودش نوشته تا بتواند به دغدغه‌های شخصی‌اش بپردازد.
• بایگانی «بازمانده ۲»: طرح دنباله «بازمانده» به دلیل نگاه «تلخ و تنگ‌نظرانه» مدیران فرهنگی کشور فعلاً بایگانی شده است.
• پخش جهانی: نیت اصلی ساخت فیلم از ابتدا پخش بین‌المللی بوده و انتظار می‌رود در کشورهای عربی و اروپایی مورد توجه قرار گیرد.

"رفتن به سراغ بچه‌ها و از درد و رنج‌شان گفتن نه با زبانی تبلیغاتی و سیاسی هم‌چون صداوسیما، که با زبانی لطیف و شاعرانه کاری بود فکر کردم باید انجام دهم."

"معتقدم یافتن زبانی فرهنگی و هنری بر بیان مستقیم ارحج است."

در نهایت، «سرزمین فرشته‌ها» با تکیه بر شاعرانگی و تمرکز بر انسانیت و رویای از دست رفته کودکان قربانی جنگ، اثری متمایز در پرداختن به این موضوع حساس در سینمای ایران ارائه داده است، که این تلاش شایسته توجه اهالی رسانه و مخاطبان بین‌المللی خواهد بود.