تحلیل وال استریت ژورنال از موضع ایران در مذاکرات و نقش کشورهای منطقه
تحلیل وال استریت ژورنال نشان میدهد که ایران علیرغم فشارهای آمریکا، به مطالبات مبنی بر توقف برنامه هستهای و موشکی پاسخ «نه» میدهد، در حالی که محاسبات منطقهای عربستان در حال تغییر است.
تحلیل تحولات دیپلماتیک منطقه و موضع ایران
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، موضع ایران در قبال مطالبات ایالات متحده آمریکا، حتی با وجود تهدیدات و حضور ناوهای جنگی در خلیج فارس، همچنان یکپارچه و قاطعانه است. پاسخ ایران به پایان دادن به برنامه هستهای، محدودیت موشکهای بالستیک، کاهش موضع علیه اسرائیل و توقف حمایت از «مقاومت» همگی با واژه «نه» مواجه شده است. این تحلیل حاکی از آن است که با وجود تنشهای شدید میان تهران و واشنگتن، هیچیک از طرفین در برهه فعلی خواهان جنگ تمامعیار نیستند و مسیر مذاکرات همچنان باز است، هرچند که غیرقابل پیشبینی بودن دولت ترامپ سایه سنگینی بر آینده دارد.
همزمان با این تحولات، شاهد شکلگیری یک ائتلاف سست از قدرتهای اهل تسنن شامل ترکیه، پاکستان، قطر، مصر و عربستان سعودی هستیم که همکاریهای منطقهای جدیدی را رقم میزنند. در این میان، امارات متحده عربی، که پیشتر قویترین شریک منطقهای اسرائیل بود، در جهان عرب دچار نوعی انزوا شده است. بازگشت قطر به کانون دیپلماسی منطقهای، که به عنوان متحد حماس نیز شناخته میشود، چشمگیر است.
تغییر استراتژیک عربستان سعودی
عربستان سعودی که اکنون به واسطه هرج و مرج در عراق و سوریه و رکود اقتصادی مصر، خود را در صدر رهبری جهان عرب میبیند، محرک اصلی این تغییر رویکردها بوده است. سعودیها به طور جدی از مسیر «توافقنامه ابراهیم» پس از عملیات اسرائیل علیه فلسطینیان در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ فاصله گرفتهاند. سه عامل کلیدی بر این تغییر تأثیرگذار بودهاند:
-
نگرانیهای امنیتی منطقهای: شکست اسرائیل منطقاً در برابر ایران و واکنشهای شدید نظامی اسرائیل در غزه، ریاض را نگران کرده است، به ویژه حمله به رهبران حماس در دوحه که نشان داد اسرائیل میتواند به عملیات نظامی در کشورهای خلیج فارس مبادرت ورزد.
-
بحران اقتصادی و توقف پروژهها: چرخش سعودیها از مسیر توافق ابراهیم همزمان شده با توقف یا کاهش سرعت پروژههای عظیم اقتصادی مانند ابرشهر نئوم و پروژههای آسمانخراش در ریاض.
-
رقابت منطقهای با امارات: فاصله گرفتن ظاهری از اسرائیل به عربستان فرصت داده است تا رقیب اصلی خود، امارات متحده عربی، را منزوی کند. امارات به دلیل نزدیکی علنی با اسرائیل، به ویژه در مسائلی مانند سومالیلند، در فضای کنونی منطقه محبوبیت خود را از دست داده است.
-
اعراب اکنون بر این باورند که ثبات منطقهای بیش از تهدید ایران، از سوی اقدامات اسرائیل و مقاومت در برابر ایده «یک کشور فلسطینی» مورد تهدید قرار گرفته است.
-
امیدهای آمریکا و اسرائیل برای ادغام منطقهای از طریق نوسازی اقتصادی کشورهای عربی ناکام مانده است، زیرا اعراب دریافتند که میتوانند فناوری و تسلیحات مورد نیاز را بهطور پنهانی با دوستان و متحدان آمریکا مذاکره کنند.
«به رغم حضور ناوهای آمریکایی در خلیجفارس و تهدیدهای مکرر دولت ترامپ پاسخ ایران به مطالبات یک چیز است «نه».»
«تا زمانی که ائتلاف شکننده عربستان، ترکیه، مصر، قطر، سوریه و پاکستان ادامه داشته باشد، دیپلماسی منطقهای اسرائیل برای پیشبرد هدف خود برای «پذیرش در خاورمیانه» با مشکل مواجه خواهد شد.»
در نهایت، تحولات جاری نشان میدهد که محاسبات پیچیدهای در خاورمیانه در حال انجام است که در آن ایران موضعی محکم دارد و کشورهای عربی در حال تنظیم مجدد اتحادهای خود برای تضمین ثبات و منافع ملی در برابر تهدیدهای مستقیم و غیرمستقیم منطقهای هستند. این امر، چشمانداز ادغام کامل اسرائیل در منطقه را دستخوش تردید جدی ساخته است.
