شکستن سکوت پزشکیان؛ پیام صداوسیما به دولت چهاردهم و احساس قدرت بی‌سابقه این سازمان

تقابل تاریخی رؤسای جمهور با سازمان صداوسیما

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور دولت چهاردهم، پس از گذشت بیش از یک سال از آغاز ریاست جمهوری‌اش، سرانجام سکوت خود را در برابر عملکرد سازمان صداوسیما شکست. این سازمان که به دلیل دریافت بودجه‌های کلان از بیت‌المال همواره مورد انتقاد بوده، به دلیل آنچه منتقدان آن را تبدیل شدن به «بولتن یک جریان سیاسی خاص» می‌نامند، همواره چالشی اساسی برای دولت‌های مختلف بوده است. ریزش مخاطبان و روی آوردن مردم به شبکه‌های ماهواره‌ای و پلتفرم‌های مجازی، گویای عملکرد این رسانه ملی است.

تاریخ نشان می‌دهد که اغلب رؤسای جمهور، حتی آن‌هایی که گرایش به جناح اصولگرا داشتند (مانند احمدی‌نژاد در دور دوم)، با صداوسیما دچار تنش بوده‌اند. در دولت خاتمی، برنامه «چراغ» و نحوه پوشش حوادث، شکاف عمیقی ایجاد کرد. در دوران احمدی‌نژاد، پس از قهر ۱۱ روزه او و در سال ۹۱، این تقابل به اوج رسید و حتی پخش زنده گفتگوی رئیس‌جمهور قطع شد. در دوره حسن روحانی، تنش‌ها بی‌سابقه بود؛ جایی که کلیدواژه «رسانه میلی» از سوی رئیس‌جمهور برای نقد جهت‌گیری‌های سازمان مطرح شد و تا جایی پیش رفت که یکی از کارشناسان در اظهاراتی توهین‌آمیز به رئیس‌جمهور کنایه زد.

اولین نقد صریح پزشکیان و واکنش غیرمنتظره صداوسیما

نقطه عطف اخیر، اظهارات پزشکیان در مراسم بهره‌برداری از نیروگاه خورشیدی بود. زمانی که مجری به دلیل محدودیت زمانی پخش از شبکه خبر خواستار مدیریت زمان شد، پزشکیان پاسخ داد که شبکه خبر «خیلی مهم نیست» و صداوسیما باید به جای حرف‌های «بی‌ربط»، مسائلی که مردم را آگاه می‌کند، پخش کند. این جمله کافی بود تا صداوسیما پخش برنامه را متوقف کرده و به جای آن، نطق یکی از نمایندگان مجلس را پخش کند. این اقدام، اولین موضع‌گیری رسمی رئیس‌جمهور در برابر این سازمان محسوب می‌شود، در حالی که از ابتدای دولت، افکار عمومی خواهان استفاده او از اختیاراتش برای تغییر مشی صداوسیما بودند.

احساس قدرت و اعتمادبه‌نفس سازمان

واکنش صداوسیما به قطع سخنان رئیس‌جمهور، نشان‌دهنده «نوعی سرمستی از احساس قدرت و اعتمادبه‌نفس بسیار بالاست». این سازمان به نظر می‌رسد آنقدر احساس قدرت می‌کند که کوچکترین وقعی به انتقادات عالی‌ترین مقام اجرایی کشور نمی‌نهد. این روند پس از حوادث اخیر و آیتم‌های توهین‌آمیز در شبکه‌هایی مانند افق، که نشان از ساختاری دارد که در برابر «مطالبات مردمی» می‌ایستد، تشدید شده است.

• سازمان صداوسیما به عنوان بزرگترین نهاد بودجه‌بگیر فرهنگی، همواره مورد انتقاد شدید فعالان سیاسی بوده است.
• تقابل صداوسیما با دولت‌ها لزوماً وابسته به گرایش سیاسی دولت نبوده، اما با دولت‌های اصلاح‌طلب شدت بیشتری داشته است.
• یکی از مطالبات جدی دولت‌ها، تعدیل بودجه سازمان طبق درآمد حاصل از تبلیغات بوده است.
• قطع پخش سخنان پزشکیان پیام آشکاری ارسال کرد که سازمان برای انتقادات حتی از سوی رئیس‌جمهور نیز ارزشی قائل نیست.
• کمپین‌هایی برای عزل رئیس سازمان، با توجه به فضای فعلی سازمان، بعید است نتیجه‌ای در پی داشته باشد.

“صداوسیما باید رسانه ملی باشد، نه میلی.” این شعار دوران دولت روحانی بود که نشان می‌داد مسئله بودجه و جهت‌گیری از دیرباز دغدغه‌ساز بوده است.