واقعیتهای ناگفته سرطان و اهمیت سواد سلامت
رئیس اداره سرطان وزارت بهداشت بر اهمیت شناسایی عوامل خطر، علائم هشداردهنده و اصلاح سبک زندگی برای پیشگیری از سرطان تأکید کرد. بسیاری از سرطانها قابل پیشگیری یا کنترل هستند.
واقعیتهای کلیدی درباره سرطان و پیشگیری
رئیس اداره سرطان وزارت بهداشت، دکتر مریم بهشتیان، بر لزوم افزایش سواد سلامت جامعه در خصوص سرطانها تأکید کرد. یکی از چالشهای اصلی این حوزه، درک نادرست عموم جامعه است که سرطان را غالباً به عنوان یک بیماری غیرقابل پیشگیری، یا مترادف با درمانهای سخت و غیرقابل علاج میشناسند. این دیدگاه نادرست مانع از پذیرش اقدامات پیشگیرانه و تشخیص زودهنگام میشود. دکتر بهشتیان بیان کرد که اگرچه آمار سرطان برای سیاستگذاران مهم است، اما آگاهی مردم از ریسکفاکتورها، علائم هشداردهنده و اصلاح سبک زندگی حیاتی است، زیرا بخش قابل توجهی از سرطانها قابلیت پیشگیری یا کنترل شدن در مراحل اولیه را دارند.
عوامل کلیدی مؤثر بر بروز سرطان
سرطان یک بیماری چندعاملی است که حاصل تعامل پیچیدهای از عوامل ژنتیکی، محیطی و رفتاری میباشد. سهم عوامل ارثی در بروز سرطانها تنها حدود پنج تا ده درصد است، در حالی که عوامل محیطی و رفتاری نقش بزرگتری ایفا میکنند. تمرکز سیاستگذاریها باید بر کاهش مواجهه با این عوامل خطر باشد.
- مصرف دخانیات و الکل از عوامل رفتاری بسیار مؤثر هستند.
- تغذیه نامناسب شامل مصرف کم میوه و سبزیجات و فستفودها.
- کمتحرکی و چاقی به عنوان عوامل رفتاری مهم شناخته میشوند.
- آلودگی هوا و مواجهههای شغلی با مواد شیمیایی نقش دارند.
- شناخت علائم هشداردهنده مانند تودههای غیرطبیعی یا خونریزیهای غیرعادی ضروری است.
پیشگیری و غربالگری
پیشرفتهای روزافزون نشان میدهند که امروزه ۳۰ تا ۵۰ درصد از سرطانها قابل پیشگیری هستند. این امر مستلزم آن است که اطلاعرسانیها به سمت توانمندسازی مردم برای انتخاب سبک زندگی سالم سوق یابد. همچنین، مشارکت فعال مردم در برنامههای غربالگری سرطان نقش تعیینکنندهای در تشخیص زودرس و کاهش نرخ مرگومیر ناشی از این بیماری دارد.
دکتر مریم بهشتیان اظهار داشت: «شناخت علائم هشداردهنده سرطان مانند تودههای غیرطبیعی، خونریزیهای غیرعادی، کاهش وزن بیدلیل، تغییر پایدار در اجابت مزاج، زخمهای بهبودنیافته و سرفه یا گرفتگی صدای طولانیمدت باید در کانون توجه مردم قرار گیرد.»
وی همچنین تأکید کرد: «ارتقای آگاهی مردم باید فراتر از اطلاعرسانی ساده باشد و به توانمندسازی آنها برای انتخاب سبک زندگی سالم و رفتارهای پیشگیرانه منجر شود.»
در نهایت، برای مقابله مؤثر با بار سنگین سرطان در جامعه، نه تنها نیازمند برنامهریزیهای سطح کلان هستیم، بلکه ارتقاء دانش فردی و تغییر رفتار جامعه به سمت سبک زندگی فعال و سالم، اصلیترین سلاح در مواجهه با این بیماری خواهد بود. کاهش مواجهه با عوامل محیطی شناختهشده و توجه به علائم بدنی، از وظایف اصلی افراد در این مسیر است.
