جایگاه ایران در شاخص ادراک فساد و سقوط جهانی در مبارزه با فساد
بر اساس گزارش شفافیت بینالملل در سال ۲۰۲۵، ایران در میان ۱۸۲ کشور رتبه ۱۵۳ را در شاخص ادراک فساد کسب کرد. میانگین جهانی با سقوط به ۴۲، بدترین وضعیت در بیش از یک دهه را نشان میدهد.
گزارش شاخص ادراک فساد ۲۰۲۵ و وضعیت جهانی
بر اساس گزارش سالانه شاخص ادراک فساد (CPI) که توسط سازمان شفافیت بینالملل منتشر شد، جهان در بدترین وضعیت فساد طی بیش از یک دهه قرار گرفته است. این گزارش که ۱۸۲ کشور و منطقه را بر اساس سطح فساد در بخش دولتی رتبهبندی میکند (مقیاس ۰ بسیار فاسد تا ۱۰۰ بسیار پاک)، نشان میدهد که میانگین جهانی CPI با سقوط به ۴۲، پایینترین سطح خود را ثبت کرده است. نکته نگرانکننده این است که ۱۲۲ کشور از ۱۸۲ کشور مورد بررسی نمرهای زیر ۵۰ دارند که گویای قرارگیری اکثریت جهان در وضعیت فساد شدید است. در این میان، تنها ۵ کشور موفق شدهاند نمره بالای ۸۰ را کسب کنند، در حالی که این رقم در دهه گذشته ۱۲ کشور بود.
ایران در این رتبهبندی با قرار گرفتن در جایگاه ۱۵۳ از میان ۱۸۲ کشور، در زمره کشورهایی با سطح فساد بالا قرار دارد. سازمان شفافیت بینالملل، علت اصلی این وضعیت نگرانکننده عمومی را تضعیف نهادهای نظارتی، نفوذ گسترده پول و لابیگری در سیاستها، و کاهش اجرای قوانین ضدفساد میداند. متأسفانه، این روند نزولی تنها محدود به کشورهای در حال توسعه نیست؛ حتی دموکراسیهای تثبیتشدهای مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و نیوزیلند نیز شاهد افت عملکرد بودهاند. فقدان رهبری جسورانه در سطح جهانی منجر به ضعیفتر شدن استانداردها و کاهش جاهطلبیها در تلاشهای ضد فساد شده است.
عوامل اصلی سقوط جهانی در مبارزه با فساد
گزارش بر چند عامل کلیدی برای افزایش فساد تأکید میکند:
- تضعیف نهادهای پاسخگو: کاهش توانایی و استقلال نهادهای ناظر بر عملکرد حکومت.
- نفوذ پول در سیاست: افزایش تأثیر سرمایههای مالی و لابیها بر تصمیمگیریهای سیاسی.
- کاهش اجرای قوانین: سستی در به کارگیری و اجرای مؤثر قوانین موجود برای مقابله با فساد.
- محدودیت فضای مدنی: در بسیاری از کشورها، دشوار یا خطرناک شدن فعالیت سازمانهای مردمنهاد و روزنامهنگاران برای به چالش کشیدن سوءاستفاده از قدرت، شفافیت و پاسخگویی را کاهش میدهد و فساد را مستعد شکوفایی میکند.
پیشگامان و کشورهای با فساد بالا
در صدر فهرست کشورهایی با کمترین فساد، کشورهایی نظیر دانمارک، فنلاند، سنگاپور، نیوزیلند و نروژ قرار دارند. در مقابل، کشورهایی چون سودان جنوبی، سومالی، ونزوئلا، یمن و لیبی در انتهای جدول جای گرفتهاند. این سازمان جهانی تاکید میکند که حتی کشورهایی با نمرات بالا نیز میتوانند در تسهیل فرار پولهای کثیف به سایر نقاط جهان و پولشویی نقش داشته باشند.
- کشورهایی که نمره بالای ۸۰ دارند (بسیار پاک) از ۱۲ کشور در دهه گذشته به ۵ کشور کاهش یافتهاند.
- بیش از دو سوم کشورهای جهان نمرهای کمتر از ۵۰ کسب کردهاند که نشاندهنده فساد شدید است.
- ایران در رتبه ۱۵۳ قرار دارد، که پایینتر از کشورهایی مانند کنگو و بالاتر از لبنان و چاد است.
- فساد هزینههای سنگینی برای مردم دارد؛ از جمله بیمارستانهای کمبودجه و از بین رفتن امیدهای نسل جوان.
“جهان بیش از هر زمان دیگری به رهبران پاسخگو و نهادهای مستقل برای محافظت از منافع عمومی نیاز دارد - با این حال، اغلب اوقات، آنها کوتاهی میکنند.”
