هشدار درباره بسته شدن تنگه هرمز و دستاورد بودن مذاکره با آمریکا
جلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، رایزنی مقامات امنیتی کشور در مورد مذاکرات را حائز اهمیت دانست و گفت در صورت وقوع جنگ، تنگه هرمز بسته خواهد شد.
تحلیل مذاکرات و شرایط منطقه
جلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، شرایط مذاکرات کنونی ایران و آمریکا را با دورههای پیشین متفاوت ارزیابی کرده و تأکید میکند که تجربه جنگ ۱۲ روزه، فضای مذاکره را به لحاظ روانی و سیاسی سنگینتر کرده است. مهمترین علت این سنگینی، افزایش بیاعتمادی ایران نسبت به آمریکا پس از حادثه مسقط یک است که به عملیات فریب از سوی آمریکا و اسرائیل تعبیر شد. وی خاطرنشان ساخت که دیپلماسی و نیروهای نظامی باید مسیر خود را ادامه دهند و نباید منتظر دیگری باشند؛ این دو روی یک سکه هستند و بازدارندگی اصلی را نیروی نظامی ایجاد میکند، هرچند دیپلماسی نیز تلاش میکند جلوی جنگ را بگیرد. تفاوت عملیاتی این دوره، اثبات شکست رویکرد نظامی آمریکا در برابر برنامه هستهای ایران است؛ حمله به تأسیسات هستهای ایران پس از مذاکرات مسقط یک، نشان داد که راه حل نظامی برای برنامه هستهای وجود ندارد و آمریکا اکنون ناچار به بازگشت به میز مذاکره شده است.
مؤلفههای کلیدی در مذاکرات فعلی
- دستاورد مذاکره: موضع دهقانی فیروزآبادی این است که صرف حاضر شدن آمریکاییها به مذاکره، دستاوردی برای ایران محسوب میشود که نشاندهنده پذیرش راه حل دیپلماتیک برای برنامه هستهای ایران توسط آنهاست.
- نقش سفر لاریجانی: سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به عمان و قطر در راستای تقویت مواضع وزیر امور خارجه و احتمالاً دریافت پاسخ آمریکا به پیشنهادات ایران بوده است. این رایزنیها اطمینانبخش تلقی میشود.
- بیاعتمادی و محتاط بودن: در روابط بینالملل اصل بر بیاعتمادی است، به ویژه میان دو کشور متخاصم. طرفین در این مرحله در حال ارزیابی یکدیگر هستند و اعلام مواضع محتاطانهتری نسبت به گذشته دارند.
“فکر میکنم آمریکاییها به این نتیجه رسیدهاند اما ما هم باید آمادگی کامل داشته باشیم که مجددا عملیات فریب نباشد.”
سناریوی جنگ و پیامدهای منطقهای
این کارشناس با اشاره به آرایش نظامی آمریکا در منطقه، دو فرضیه را مطرح میکند: یا مذاکرات بخشی از فرآیند دیپلماتیک برای رسیدن به توافق است یا بخشی از نقشه جنگی برای بسترسازی اقدام نظامی. وی تأکید میکند که در صورت وقوع هرگونه حمله به ایران و آغاز جنگ، این جنگ منطقهای خواهد بود و این یک واقعیت برای حفظ امنیت ملی ایران است که مستلزم تلافی و هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در منطقه خواهد بود. این امر احتمال گسترش جنگ را افزایش میدهد و تنگه هرمز بسته خواهد شد، که اولین متضرر آن چین خواهد بود.
- نقش کشورهای منطقه: تلاش کشورهای منطقه برای میانجیگری به دلیل منفعت مشترک در جلوگیری از جنگ شکل گرفته است؛ زیرا جنگ به ضرر همه کشورهای منطقه از جمله ایران، ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس است.
- نقش عمان: عمان به دلیل بیطرفی و سابقه حسن نیت، به عنوان واسط قابل اعتماد برای انتقال پیامهای ایران در مذاکرات غیرمستقیم شناخته میشود.
- روابط با چین و روسیه: انتظار نمیرود که چین و روسیه به دلیل ایران وارد جنگ با آمریکا شوند، زیرا پیمان دفاعی متقابلی وجود ندارد، اما آنها در چارچوب روابط راهبردی، کمکهای استراتژیک در بازسازی توان دفاعی ایران ارائه میدهند.
“اگر جنگی در منطقه رخ دهد امنیت انرژی به خطر میافتد، تنگه هرمز بسته میشود و اولین کشوری که ضرر میکند چین است و لذا برای چینیها نیز مذاکرات مهم است و به نظرم روسیه نیز مخالف جنگ است.”
نتیجهگیری: موفقیت مذاکرات منوط به واقعبینانه عمل کردن آمریکا، دست برداشتن از قلدری و عدم اولویت دادن به منافع رژیم صهیونیستی بر منافع ملی آمریکا است. در عین حال، ایران باید همواره برای سناریوی بدبینانه آمادگی نظامی کامل داشته باشد.
