تحلیل دلایل افزایش مشارکت مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن
تحلیل چندعاملی درباره افزایش حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴، شامل عوامل ژئوپلیتیک، جامعهشناختی و وفاداریهای هویتی، و تأکید بر لزوم پاسخگویی حاکمیت.
علل افزایش مشارکت مردمی در راهپیمایی ۲۲ بهمن
بررسی دلایل مشارکت گستردهتر مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نسبت به سالهای گذشته، یکی از چالشبرانگیزترین پارادوکسهای جامعه ایران امروز را آشکار میسازد؛ جایی که همزمان نارضایتیهای شدید معیشتی و اقتصادی وجود دارد و هم حضور پرشوری در مناسبتهای ملی-مذهبی مشاهده میشود. برای درک این پدیده، باید از تحلیلهای تکعاملی فاصله گرفت و به عوامل درهمتنیدهای چون روانشناسی جمعی، جامعهشناسی و تحولات ژئوپلیتیک توجه کرد.
نکته کلیدی این است که بسیاری از شهروندان ایرانی، «نارضایتی از عملکرد» را لزوماً معادل «قطع رابطه با نظام سیاسی» قلمداد نمیکنند. این شهروندان ممکن است همزمان منتقد سیاستهای داخلی باشند، اما در شرایطی که تمامیت ارضی و استقلال کشور در معرض تهدید خارجی قرار گیرد، اولویتهایشان را موقتاً به سوی دفاع تغییر میدهند. این بازتعریف اولویتها به شدت تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیک منطقه و بازگشت گفتمان تهدید نظامی از سوی قدرتهای خارجی، به ویژه ایالات متحده، قرار گرفته است.
همبستگی تدافعی در برابر تهدید خارجی
شعارها و پلاکاردهای راهپیمایی امسال نشان داد که مخاطب بسیاری از حاضران، نه فقط نهادهای داخلی، بلکه قدرتهای خارجی هستند. این وضعیت را میتوان «همبستگی تدافعی» نامید؛ حالتی که در آن منتقدان نیز به این نتیجه میرسند که فشار حداکثری خارجی، مسیر هرگونه اصلاح داخلی را دشوارتر میکند. در چنین بستری، راهپیمایی ۲۲ بهمن به نمادی از پایداری در برابر دیکته خارجی تبدیل میشود، که این امر، شرکتکنندگان را از ناراضیان صرف متمایز میسازد.
نقش هویت و حافظه تاریخی
علاوه بر عامل دفاعی، نقش «بسیج نمادین» و حافظه تاریخی جامعه نباید نادیده گرفته شود. راهپیمایی ۲۲ بهمن تبدیل به یک آیین تثبیتشده مدنی شده است که برای بخش قابل توجهی از جامعه، که خود را وارث آرمانهای انقلاب ۵۷ میدانند، بخشی از هویت جمعی محسوب میشود. این افراد با وجود نارضایتی از مسائل روز، شرکت در این مراسم را تأییدی بر کلیت آرمانهای استقلالطلبانه تفسیر میکنند.
«راهپیمایی ۲۲ بهمن نشان داد که هنوز برای بسیاری از ایرانیان، استقلال و تمامیت ارضی کشور خط قرمز فراطبقاتی است، اما این به معنای تعلیق مطالبات اقتصادی-اجتماعی شان نیست.»
جامعهای با همزیستی تنشآلود
واقعیت این است که جامعه ایران، عرصه همزیستی تنشآلود چندین «جامعه» در درون یک واحد سیاسی است؛ شامل معترضان اقتصادی، فعالان سیاسی و کسانی که انقلاب را دستاوردی میدانند که نباید به دشمن واگذار شود. ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نقطهای بود که تهدید نظامی خارجی باعث شد بخشی از اقشار معترض نیز برای مانع شدن از جنگ احتمالی وارد میدان شوند.
«چنین ظرفیت عظیم مردمیای، اگر با پاسخگویی و اصلاحات لازم چند وجهی همراه نشود، مانند سرمایهای رو به کاهش است که در هر بحران بعدی، بخشی دیگر از آن مصرف میشود.»
این حضور گسترده، گرچه نشاندهنده سرمایه اجتماعی انباشته است، اما هشداری است به لزوم بازتعریف رابطه میان حاکمیت و جامعه بر مبنای اعتماد متقابل؛ در غیر این صورت، این سرمایه اجتماعی در بحرانهای آتی مصرف خواهد شد و کاهش خواهد یافت.
دسته بندی: politics منطقه: iran
