محل اختفای امامعلی رحمان؛ غیبت رئیس جمهور مادام‌العمر تاجیکستان

ناپدید شدن رئیس جمهور مادام‌العمر تاجیکستان

امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان که از سال ۱۹۹۲ میلادی (نزدیک به ۳۳ سال) در قدرت بوده و با القابی چون «رئیس جمهور ملت» و «بنیانگذار صلح و وحدت ملی» شناخته می‌شود، از دو هفته پیش تاکنون در هیچ برنامه عمومی ظاهر نشده است. این غیبت طولانی در کشوری که فعالیت‌های رهبر آن تقریباً روزانه توسط رسانه‌های به شدت کنترل‌شده پوشش می‌یابد، غیرمعمول تلقی شده و نگرانی‌هایی را در مورد سرنوشت او ایجاد کرده است. رحمان که متولد ۱۹۵۲ است، آخرین بار در ۲۸ ژانویه (۸ بهمن) در جلسه‌ای با سازمان‌های امنیتی دیده شد.

مقامات تاجیکستان تلاش کرده‌اند تا شایعات را رد کنند و اعلام نموده‌اند که رئیس جمهور «در روزهای آینده» در چند مراسم شرکت خواهد کرد، هرچند برنامه‌های او معمولاً از قبل منتشر نمی‌شوند. پس از این اعلام، در حساب‌های رسمی رئیس جمهور ویدئوهایی منتشر شد که برخی از آن‌ها، مانند ویدیوی «اگر والدین فرزندان خود را خوب تربیت کنند، به آنها احترام می‌گذارند»، صحت و زمان واقعی ضبط را مورد سؤال قرار داد. همچنین پخش ترانه‌هایی با تصویر رحمان بر پس‌زمینه سیاه توسط تلویزیون دولتی، بر این شایعات دامن زده است.

جایگاه قانونی و جانشینی

طبق قانون اساسی تاجیکستان، امامعلی رحمان به دلیل داشتن عنوان «رهبر ملت» از محدودیت خدمت بیش از دو دوره متوالی ریاست جمهوری معاف است و عملاً یک رئیس جمهور مادام‌العمر محسوب می‌شود، مگر اینکه استعفا دهد یا ناتوان شود. در صورت بروز چنین وقایعی، پسرش رستم، که ریاست مجلس ملی را بر عهده دارد، به عنوان سرپرست ریاست جمهوری جانشین او شده و انتخابات باید ظرف سه ماه برگزار شود.

• رحمان از ۱۶ نوامبر ۱۹۹۴ به عنوان سومین رئیس جمهور فعالیت خود را آغاز کرد.
• وی از سال ۱۹۹۲ عملاً به عنوان رئیس دولت فعالیت می‌کرده است.
• آخرین پیروزی انتخاباتی او در سال ۱۳۹۹ با کسب ۹۰ درصد آرا اعلام شد.
• حامیان او را به دلیل اتحاد مجدد کشور پس از جنگ داخلی (۱۹۹۲-۱۹۹۷) شایسته می‌دانند.
• حزب تحت رهبری او، حزب دموکراتیک خلق تاجیکستان، تسلط کاملی بر پارلمان دارد.

یکی از تحلیلگران اشاره کرده است: «این سطح از عدم شفافیت در مورد وضعیت رهبر یک کشور، به ویژه در ساختارهای اقتدارگرا، معمولاً نشان‌دهنده یک بحران پنهان یا عدم اطمینان جدی است.»

مقامات دولتی تلاش کرده‌اند با پخش ویدئوهای قدیمی و اعلام برنامه‌های آتی، ابهامات را برطرف کنند، اما این اقدامات نتوانسته است تردیدها در مورد سلامت جسمانی یا سیاسی او را کاملاً از بین ببرد.

به نظر می‌رسد این دوره سکوت طولانی‌مدت در رسانه‌های دولتی تاجیکستان، تاکنون بی‌سابقه بوده و توجهات منطقه آسیای مرکزی را به پایتخت این کشور جلب کرده است، زیرا آینده سیاسی این کشور پس از سه دهه حکمرانی یک فرد، به شدت به وضعیت فعلی امامعلی رحمان وابسته است.