توصیه‌های امام رضا (ع) در آخرین جمعه ماه شعبان

توصیه‌های اخلاقی امام رضا (ع) در روزهای پایانی شعبان

مرحوم آیت الله مجتبی تهرانی در یکی از جلسات اخلاق خود به روایت مهمی از امام رضا (ع) در واپسین جمعه ماه شعبان اشاره کردند که حاوی توصیه‌هایی حیاتی برای آماده‌سازی قلب و روح جهت ورود به ماه مبارک رمضان است. این روایت که در کتب حدیثی نظیر “عیون اخبار الرضا (ع)” و “وسائل الشیعه” آمده است، بر اهمیت تدارک تقصیرات گذشته در این ایام تأکید دارد. امام هشتم (ع) به اباصلت فرمودند که بخش عمده‌ای از ماه شعبان سپری شده و این آخرین جمعه فرصتی است برای جبران عقب‌ماندگی‌ها و رو آوردن به اعمالی که در این ماه باید انجام می‌شد.

این توصیه‌ها شامل چند محور اصلی است که برای پاک‌سازی و تهذیب نفس پیش از ورود به ضیافت الهی ضروری است. آمادگی برای ماه رمضان نیازمند یک تحول درونی و بازگشت از گناهان است تا بنده با اخلاص مطلق به استقبال ماه خدا برود: “لِیُقْبِلَ شَهْرُ اللَّهِ إِلَیْکَ وَ أَنْتَ مُخْلِصٌ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ”. این مقدمه‌سازی، تدارک لازم برای بهره‌مندی کامل از فیوضات ماه صیام است.

اعمال توصیه شده در آخرین جمعه شعبان

بر اساس فرمایش امام رضا (ع)، در این ایام باقی‌مانده باید به موارد زیر اهتمام ویژه داشت:

• تدارک تقصیرات: تلاش برای جبران اعمال نیکی که در ماه شعبان از دست رفته است.
• اقبال به امور مفید: روی آوردن به کارهایی که در دنیا و آخرت فایده‌بخش هستند.
• افزایش دعا و استغفار: از درگاه خداوند به صورت مکرر طلب بخشش و رحمت نمودن.
• تلاوت قرآن کریم: ارتباط مستمر و عمیق با کلام الهی.
• توبه حقیقی: بازگشت صادقانه از گناهان به سوی خداوند متعال.

امام رضا (ع) سفارش کردند: “عَلَیْکَ بِالْإِقْبَالِ وَ أَکْثِرْ مِنَ الدُّعَاءِ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ تُبْ إِلَی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکَ”.

ذکر مخصوص ماه شعبان

برای ختم این ماه، امام (ع) یک ذکر خاص را برای تکرار در روزهای باقی‌مانده توصیه فرمودند. این دعا طلب مغفرت الهی است، به ویژه برای بخش‌هایی از ماه که ممکن است انسان در غفلت گذرانده باشد:

«اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَکُنْ قَدْ غَفَرْتَ لَنَا فِی مَا مَضَی مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِیمَا بَقِیَ مِنْهُ»

این عبارت به معنای این است که: “خدایا! اگر در آنچه از شعبان گذشت، ما را نبخشیدی، پس در آنچه از آن باقی مانده است، ما را ببخش!”.

این تذکرات نشان می‌دهد که ماه شعبان نه تنها ماهی برای روزه‌داری، بلکه فرصتی است برای خودسازی و زدودن زنگار گناهان است تا روح آماده پرواز در ماه رمضان شود. اعمال پایانی این ماه می‌تواند تعیین‌کننده کیفیت بهره‌مندی ما از ماه ضیافت الهی باشد.