پناهیان: لزوم جایگزینی تبلیغ توصیفی به جای تبلیغ استدلالی
حجتالاسلام پناهیان در گردهمایی مبلغان: مبلغان باید از استدلال فاصله گرفته و به تبیین و توصیف حقیقت روی آورند، زیرا جوانان با توصیف جذب دین میشوند.
ضرورت تحول در شیوههای تبلیغ دینی
حجتالاسلام علیرضا پناهیان، استاد حوزه و دانشگاه، در همایش «تبلیغ موثر، تبلیغ گفتمانساز» در شهرکرد تأکید کرد که شیوه تبلیغ دینی نیازمند تحولی بنیادین است و تبلیغ توصیفی باید جایگزین روشهای سنتی تبلیغ استدلالی شود. وی اظهار داشت که دینگریزی کنونی در میان جوانان، با وجود اوج دانش بشری و اثبات حقانیت ایران در عرصه جهانی، امری طبیعی نیست و ریشه در کوتاهیهای خود مبلغان دارد. پناهیان اشاره کرد که امروزه جذابیتهای غربی همچون «غربگرایی» و «لیبرال دموکراسی» منسوخ شدهاند و جهان در برابر حقانیت ایران سکوت کرده است. با این حال، فاصله گرفتن جوانان از دین نشاندهنده عدم موفقیت در جذب مخاطب است.
پناهیان استدلال کرد که مسیر کنونی آموزشهای حوزوی، یعنی تمرکز بر فقه و کلام، اگر به شیوهای صرفاً اثباتی به کار رود، میتواند موجب بیزاری مخاطبان از دین شود. او معتقد است که جوانان نیازمند شنیدن «آثار اعمال» احکام الهی هستند، نه صرفاً مشروعیت آنها. به عنوان مثال، در بحث ولایت فقیه، تعداد کتابهای اثبات کننده زیاد است اما آثاری که این مفهوم بر زندگی مردم میگذارد، کمتر تبیین شده است.
تبلیغ توصیفی؛ راه جذب جوانان
محور اصلی سخنان پناهیان بر ضرورت کوچ از استدلال به توصیف حقیقت متمرکز بود. او تأکید کرد که قرآن کریم نیز اساساً یک کتاب توصیفی است و آیات کلامی و استدلالی در آن، در مقایسه با آیات توصیفی، کمتر هستند. مردم نه با برهانهای صرف، بلکه با توصیف جذاب و قرآنی مفاهیم دینی به سمت دین جذب میشوند. این شیوه نیازمند ادبیاتی جدید و در عین حال عمیقتر و قرآنیتر از گذشته است.
«من میتوانم ثابت کنم هر کسی از دریچه فقه و کلام با مردم از دین بگوید، مخاطبان را از دین متنفر خواهد کرد.»
استاد حوزه و دانشگاه افزود که اگرچه قدرتهای بزرگ از حمله به ایران واهمه دارند، اما مشاهده آتش زدن قرآن و مساجد توسط جوانان داخلی طبیعی نیست و این وضعیت ناشی از ناکارآمدی شیوههای تبلیغی موجود است.
- مبلغان باید از استدلال و اثبات حقیقت فاصله بگیرند.
- تمرکز بر توصیف حقیقت، عامل اصلی جذب مخاطبان به دین است.
- آموزشهای حوزوی نیازمند تمرکز بیشتر بر آثار اعمال شرعی است.
- دینگریزی جوانان نتیجه مستقیم ضعف در شیوههای تبلیغی است.
- ادبیات دینی باید «قرآنیتر» و جذابتر شود.
«دینگریزی در جوانان طبیعی نیست چرا که اشکار از تبلیغ ماست، مبلغ اگر جذاب صحبت کند، مخاطب جذب میشود.»
در نهایت، پناهیان نتیجه گرفت که موفقیت در امر تبلیغ مستلزم جذابیت در کلام مبلغ و همسویی آن با نیازهای درونی مخاطب است، نه صرف تکیه بر ساختارهای منطقی یا کلامی قدیمی.
