افزایش دوبرابری بارندگی‌ها و وضعیت پرشدگی سدها: آیا خشکسالی پایان یافت؟

تحلیل وضعیت منابع آبی و ذخایر سدهای کشور

گزارش‌های منتشر شده تا ۱۹ بهمن ماه سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ وضعیت پیچیده‌ای از منابع آبی کشور را ترسیم می‌کنند. اگرچه میزان بارندگی کشور نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته و به ۱۲۰.۳ میلیمتر رسیده است، اما این افزایش نتوانسته است اثرات خشکسالی انباشته سال‌های قبل را جبران کند. ورودی آب به سدها اندکی افزایش یافته، اما حجم آب ذخیره شده در سدها با ۱۲ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال آبی گذشته، به ۱۹ میلیارد و ۴۱۰ میلیون متر مکعب رسیده است. در حال حاضر، میزان پرشدگی سدها تنها ۳۷ درصد است که نشان می‌دهد ۶۳ درصد از حجم مخازن همچنان خالی بوده و شرایط «ناپایدار» است.

بررسی وضعیت سدهای مهم تامین‌کننده آب شرب و کشاورزی پایتخت، وضعیت بحرانی‌تری را نشان می‌دهد. به عنوان مثال، سد امیرکبیر با تنها ۴ درصد پرشدگی، ۷۷ درصد نسبت به سال گذشته کاهش ذخیره داشته است. سد لار با ۹۹ درصد حجم خالی و سد طالقان با ۲۰ درصد پرشدگی، هر دو در وضعیت منفی قابل توجهی نسبت به سال قبل قرار دارند. این آمارها تأکید می‌کنند که افزایش نسبی بارش‌های اخیر به تنهایی برای رفع چالش‌های آبی کافی نیست.

تهران به عنوان پایتخت، همچنان با کم‌بارشی دست و پنجه نرم می‌کند و میزان بارش آن نسبت به متوسط درازمدت ۵۰ درصد منفی است. این وضعیت لزوم برنامه‌ریزی دقیق‌تر را دوچندان می‌کند.

• افزایش ورودی آب: ورودی به سدها نسبت به سال گذشته ۳ درصد افزایش داشته است.
• کاهش ذخیره کل: حجم آب ذخیره شده ۱۲ درصد نسبت به سال گذشته کمتر است.
• درصد پرشدگی: پرشدگی کلی سدها در حال حاضر ۳۷ درصد است.
• وضعیت سدهای کلیدی: سدهای مهمی مانند امیرکبیر و لار با کاهش شدید ذخایر مواجه هستند.
• اهمیت مدیریت مصرف: با وجود بارش‌های اخیر، مدیریت مصرف و اصلاح الگوی بهره‌برداری برای عبور از تنش آبی ضروری است.

«اگرچه افزایش بارندگی در سال آبی جاری نشانه‌ای مثبت تلقی می‌شود، اما به دلیل تداوم خشکسالی‌های سال‌های گذشته و افت شدید ذخایر سدها، اتخاذ تدابیر ویژه، مدیریت مصرف آب و اصلاح الگوی بهره‌برداری همچنان ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای عبور از تنش آبی در کشور است.»

در مجموع، افزایش دو برابری بارش‌ها نسبت به سال گذشته یک گام مثبت است، اما مصرف بالا و خشکسالی‌های متوالی منجر به تداوم فشار بر ذخایر آبی شده است. بدون اقدامات مؤثر در زمینه مدیریت تقاضا و بهره‌برداری، خطر تنش آبی در ماه‌های آینده همچنان پابرجاست.