نخستین تصویر از پرچم ایران با عنوان جمهوری اسلامی پیش از انقلاب

نخستین پرچم ایران با نماد «جمهوری اسلامی»

بررسی اسناد تاریخی نشان می‌دهد که نماد جمهوری اسلامی ایران حتی پیش از پیروزی کامل انقلاب اسلامی بر روی پرچم سه رنگ ایران نقش بسته بود. این یافته جذاب در مجله اطلاعات دختران و پسران، منتشره در ۲۱ بهمن ۱۳۵۷، یعنی یک روز پیش از وقوع رسمی انقلاب، مشاهده شده است. این تصویر بر جلد مجله، دختران و پسران نوجوان را در تظاهرات‌ها با مشت‌های گره کرده و لبخند بر لب، ثبت کرده است. نکته اصلی در این تصویر، قرار گرفتن پرچم سه رنگ ایران در پس‌زمینه است که در نوار سفید میانی آن، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» به چشم می‌خورد. این امر اهمیت و پیش‌بینی فضای پس از انقلاب را در آن برهه زمانی نشان می‌دهد، هرچند که پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران بعدها به صورت قانونی به تصویب رسید.

تحریریه آن شماره از مجله، تیتر «حضور پر فریاد «فردا» در «امروز» بحران‌زده!» را برای این عکس انتخاب کرده بود که گویای شور و هیجان حاکم بر جامعه در آستانه پیروزی انقلاب بود. این اسناد مطبوعاتی، بینشی عمیق نسبت به تحولات سریع سیاسی و اجتماعی آن روزها ارائه می‌دهند.

اهمیت تاریخی اسناد مطبوعاتی

• اسناد مطبوعاتی مانند مجله اطلاعات دختران و پسران، بازتاب دقیقی از افکار عمومی جامعه در دوران دگرگونی‌های بزرگ هستند.
• نقش بستن زودهنگام عبارت «جمهوری اسلامی ایران» روی پرچم، نشان‌دهنده عزم راسخ پیشتازان انقلاب بر آینده سیاسی کشور است.
• تصویر مذکور، تمرکز بر قشر جوان و نوجوان در تظاهرات‌ها و نقش حمایتی آن‌ها در به ثمر نشستن انقلاب را برجسته می‌سازد.
• استفاده از تصاویر امام خمینی در کنار پرچم نشان‌دهنده جایگاه هدایت‌کننده ایشان در مسیر انقلاب بود.

«نشان جمهوری اسلامی ایران پای پرچم سه رنگ، در حالی که هنوز انقلاب به پیروزی کامل نرسیده بود، درخور اهمیت است.»

«این مجله در سال بیست و دوم در شماره ۱۰۳۶ خود عکس روی جلد را به حضور دختران و پسران نوجوان در تظاهرات‌ها اختصاص داده است که با مشت‌های گره کرده، لبخند روی لب‌شان نقش بسته است.»

این کشف تاریخی از مرکز اسناد انقلاب اسلامی، قطعه‌ای مهم از پازل چگونگی شکل‌گیری نمادهای ملی پس از پیروزی انقلاب را تکمیل می‌کند و نشان می‌دهد که تغییرات ایدئولوژیک و هویتی چگونه به‌سرعت در لایه‌های مختلف جامعه منعکس شده بود.