زندگینامهنویسی در ایران: چالشهای پژوهش و محافظهکاری فرهنگی
سیاوش شوهانی در گفتگو با مهر درباره دشواریهای زندگینامهنویسی در ایران و تدوین کتاب عبدالحسین حائری میگوید: زندگینامهنویسی با محافظهکاری ایرانیان قابل مقایسه با خاطرهنویسی در غرب نیست.
چالشهای زندگینامهنویسی در ایران
سیاوش شوهانی، پژوهشگر تاریخ، در گفتوگو با خبرگزاری مهر به دشواریهای زندگینامهنویسی در ایران میپردازد. او که کتاب عبدالحسین حائری را در مجموعه «شخصیتهای مانا» تدوین کرده، معتقد است زندگینامهنویسی در ایران به دلیل محافظهکاری فرهنگی و کمبود منابع قابل استناد، یکی از دشوارترین کارهای پژوهشی است. در غرب حتی برای افراد عادی نیز اسناد و خاطرات خصوصی زیادی موجود است، اما در ایران حتی برای شخصیتهای بزرگ نیز اطلاعات محدود و اغلب سانسورشده است.
- محدودیت منابع: دسترسی به اطلاعات خصوصی شخصیتها بسیار محدود است
- محافظهکاری فرهنگی: ایرانیان تمایل به پنهانکردن برخی حقایق دارند
- تناقض در روایتها: شخصیتها در دورههای مختلف روایتهای متفاوتی ارائه میدهند
- تاریخ شفاهی: گفتوگو با خانواده و نزدیکان برای تکمیل خلأهای پژوهشی ضروری است
«زندگینامهنویسی با محافظهکاری که ما ایرانیها داریم در رابطه با اینکه هر چیزی را بروز ندهیم، به کسی چیزی برنخورد؛ قابل مقایسه با خاطرهنویسی در غرب نیست.»
«حتی درباره شخصیتهای بزرگ هم این نقص وجود دارد؛ یعنی هم اطلاعات درباره آن شخص کم است، هم اگر هم خاطراتی نوشته شده با محافظهکاری هرچه تمام عرضه شده.»
شوهانی در این مصاحبه به روش کار خود در تدوین زندگینامه عبدالحسین حائری، نسخهپژوه برجسته ایرانی، اشاره میکند و بر اهمیت رویکرد تفسیری در مواجهه با روایتهای متناقض تأکید دارد.
