روایت دیدار سفیر شوروی با آیتالله طالقانی و نقش ولیالله چهپور
مروری بر زندگی و فعالیتهای حاج ولیالله چهپور، از یاران نزدیک آیتالله طالقانی، و گزارشی از شب ارتحال ایشان شامل حضور سفیر شوروی.
نقش محوری ولیالله چهپور در دوران مبارزه و پس از انقلاب
حاج ولیالله چهپور، چهرهای برجسته و از نزدیکان مرحوم آیتالله طالقانی، نقشی چندوجهی در مبارزات پیش از انقلاب و پس از پیروزی آن ایفا کرد. چهپور که متولد ۱۳۰۷ در تهران بود، پس از فوت زودهنگام پدر، سختیهای زندگی را با اشتغال در مشاغل مختلف از نجاری تا حسابداری چشید. نقطه عطف زندگی وی، آشنایی با مهدی غیوران و ورود به فعالیتهای مخفیانه علیه رژیم پهلوی بود. منزل او به یکی از پایگاههای اصلی فعالیتهای انقلابی تبدیل شد، جایی که جلسات تفسیر قرآن، کلاسهای دفاع شخصی برای تربیت مبارزان، و حتی نگهداری تجهیزات برای مجروحین برگزار میگردید. او در کنار افرادی چون محمد مهرآئین، نقش پشتیبانی و تدارکاتی مؤثری در گروههای مسلح ایفا میکرد.
این فعالیتها در ابتدا با ترفندهایی برای ورود به کلاسهای رزمی که عموماً در انحصار نیروهای مسلح بود، شکل گرفت. به گفته منابع، اولین کلاسهای مخفی با حضور چهپور و غیوران در منزل وی برگزار میشد تا از دید ساواک پنهان بمانند.
ارتباط با آیتالله طالقانی و فعالیتهای فرهنگی
ارتباط چهپور با آیتالله طالقانی بسیار عمیق بود و با ازدواج دخترش با محمدرضا طالقانی، مستحکمتر شد. پس از آزادی آیتالله، چهپور مسئولیت دفتر ایشان را به عهده گرفت و این دفتر را به مرکزی برای هماهنگیهای انقلابی تبدیل کرد. او همچنین در امور فرهنگی فعال بود و به پیشنهاد آیتالله بهشتی، شرکت «فیلم در خدمت دین» را تأسیس کرد. این شرکت با نمایش فیلمهای آموزشی و اخلاقی در مدارس اسلامی، به مقابله با نفوذ فرهنگی غربی میپرداخت. چهپور اظهار داشته است که این فیلمها گاهی با آیاتی از جهاد و مبارزه همراه میشد تا مردم را تشویق کنند، امری که نگرانیهایی را برای چهرههایی چون هاشمی رفسنجانی ایجاد میکرد.
اسناد ساواک نیز فعالیتهای او در این شرکت از جمله خرید آپارات روسی برای پخش فیلم «دیار پیغمبران» و همچنین حضور در جلسات مجمع عمومی شرکت را ثبت کردهاند. او در راهاندازی «شرکت سبزه» جهت تجمع خانوادههای مذهبی نیز مشارکت داشت.
- پس از انقلاب، چهپور به عنوان مدیر دفتر آیتالله طالقانی، مانع از نفوذ گروههایی مانند مجاهدین خلق در این دفتر شد.
- او در دولت شهید رجایی مسئول جمعآوری اموال مازاد دولت و بازرس ویژه نخستوزیر در گمرک بود.
- وی به دستور میرحسین موسوی مأموریت تحویل اموال مصادره شده را بر عهده داشت.
- چهپور به مدت هشت سال مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران بود و در بنیاد مستضعفان نیز مسئولیتهایی داشت.
نقل قول چهپور درباره شرکت فیلم در خدمت دین: «آقای بهشتی میگفت به فرزندانمان میگوییم خوب سینما نروید، تلویزیون نبینید و... شما بیایید یک چیزی جایش بگذارید. ما یک شرکت فیلم در خدمت دین درست کردیم... میرفتم برای بچهها فیلم ۱۶ میلیمتری میگذاشتیم. تو خانه من این کارها را میکردم. آپارات ۱۶ داشتم.»
و در روایت شب ارتحال آیتالله طالقانی، چهپور حضور سفیر شوروی در شام را تأیید میکند: «آن شب سفیر شوروی و چند تا دیگر دعوت داشتند که میخواستند به دیدن آقا بیایند... شانهچی و چند تا از اینها و نماینده شوروی، شام خوردند و هیچ مسئلهای هم نبود.»
چهپور در توصیف روزهای پایانی آیتالله طالقانی روایت میکند که آقا پیش از بیماری گفته بود: «خانم این برقها رفته میدانی چه هست؟ علامت این است که ما هم باید برویم. گفتم آقا این حرف چیست که میزنی؟ گفت نه دیگر، بس است اینقدر اینجا ماندیم، برویم ببینیم آن طرف چه خبر است. به نظر من اینهایی که مردان خدا هستند از دنیا کنده میشوند.»
حاج ولیالله چهپور که در آستانه چهل و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی درگذشت، یکی از ارکان پشتیبانی و اجرایی در ساختار رهبری انقلاب اسلامی پس از سال ۱۳۵۷ بود.
