۲۰ سال قانون پسماند، ۴۰ میلیون تن زباله و گردش مالی ۳۰۰ همتی
ایران با تولید سالانه ۴۰ میلیون تن پسماند صنعتی و گردش مالی ۳۰۰ همتی روبروست که تنها ۵٪ آن مدیریت صحیح میشود. علیرغم وجود قانون مدیریت پسماند از سال ۱۳۸۳، ضعف نظارت و وجود شبکههای غیررسمی مانع اجرای مؤثر این قانون شده است.
بحران مدیریت پسماند صنعتی در ایران
ایران با چالش جدی مدیریت پسماندهای صنعتی مواجه است که سالانه ۴۰ میلیون تن تولید میشود اما تنها ۵ درصد آن بهصورت اصولی مدیریت میشود. گردش مالی این بخش به بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده که بخش عمدهای از آن خارج از چارچوب رسمی و در اختیار شبکههای غیرشفاف قرار دارد. قانون مدیریت پسماندها که در سال ۱۳۸۳ تصویب شده، علیرغم داشتن چارچوب نسبتاً کامل، به دلیل ضعفهای اجرایی بهطور مؤثر عملیاتی نشده است.
- ضعف نظارت و توان اجرایی: شهرداریها و نهادهای محلی فاقد منابع و نیروی متخصص لازم هستند
- فقدان زیرساخت مناسب: امکانات جمعآوری، حمل و دفن پسماند در بسیاری مناطق وجود ندارد
- قدیمی بودن استانداردها: قوانین موجود پاسخگوی فناوریهای جدید و حجم تولید کنونی نیستند
- وجود بازار سیاه: بخش عمده پسماندها به شبکههای غیررسمی واگذار میشود
- عدم اعمال مجازات: مجازاتهای قانونی اغلب اجرا نمیشوند
"بخش بزرگی از گردش مالی ۳۰۰ همتی مدیریت پسماند، عملاً در کنترل بازیگران غیررسمی است"
"تخلیه غیراصولی پسماندها موجب آلودگی خاک و منابع آب شده و خطرات جدی برای سلامت عمومی ایجاد کرده است"
کارشناسان تأکید دارند که برای مهار این بحران، اصلاح فوری قانون، ایجاد سامانه ردیابی ملی و شفافسازی قراردادها ضروری است. این موضوع دیگر تنها یک چالش زیستمحیطی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی، نظارتی و امنیتی گستردهای پیدا کرده است.
