اهمیت راهبردی آمادگی دفاعی در تمامی شرایط
کارشناسان تأکید دارند که هیچ فرآیند دیپلماتیکی بدون تکیه همزمان بر توان دفاعی پایدار، به نتیجهای قابل اتکا نخواهد رسید. آمادگی دفاعی مکمل دیپلماسی است نه رقیب آن.
آمادگی دفاعی؛ ستون فقرات دیپلماسی مؤثر
در شرایطی که مباحث مربوط به مذاکره مجدداً در کانون توجه رسانهها قرار میگیرد، کارشناسان امنیتی و دفاعی بر یک اصل راهبردی اساسی تأکید دارند: توان دفاعی پایدار، پیششرط اساسی موفقیت هرگونه فرآیند دیپلماتیکی است. تجربه تاریخی نشان میدهد که اتکای صرف به گفتگو بدون پشتوانه قدرت ملی، نتایجی شکننده و غیرقابل اتکا به دنبال خواهد داشت. این دیدگاه، آمادگی دفاعی را نه در تقابل با دیپلماسی، بلکه به عنوان مکمل حیاتی آن تعریف میکند. قدرت ملی و بازدارندگی، زمینهای را فراهم میآورد که در آن مذاکرات از موضع قدرت پیش بروند و طرف مقابل موازنه قدرت را به رسمیت بشناسد. حفظ و ارتقای توانمندیهای دفاعی، در این چارچوب، به معنای واقعگرایی راهبردی است و نه صرفاً تنشزایی.
پیام انسجام ملی و واقعبینی راهبردی
استمرار آمادگی دفاعی پیامی واضح از انسجام داخلی برای بازیگران خارجی ارسال میکند. این نمایش همگرایی در حوزه دفاع ملی، محاسبات قدرتهای خارجی را تحت تأثیر قرار داده و مانع از این میشود که دشمنان، اراده دفاعی کشور را محل تردید یا تضعیف ببینند. تأکید بر این نکته که دفاع از کشور یک موضوع فراجناحی است، نشان میدهد که اصول بنیادین امنیت ملی ایران تحت تأثیر مصلحتسنجیهای مقطعی سیاسی قرار نخواهند گرفت. این امر ثبات در سیاست خارجی را تضمین میکند، زیرا طرفهای مذاکره میدانند که حتی در دوران گفتگو، خطوط قرمز دفاعی کشور ثابت باقی خواهند ماند.
مذاکره نه ناجی مطلق و نه تابو
کارشناسان نسبت به شکلگیری امید واهی اجتماعی هشدار میدهند و معتقدند نباید تمام بار حل مشکلات کشور را بر دوش نتایج مذاکرات گذاشت. بزرگنمایی نقش دیپلماسی میتواند منجر به سرخوردگی اجتماعی در صورت عدم دستیابی به نتایج دلخواه شود. در ادبیات امنیتی، مذاکره یک ابزار برای دستیابی به اهداف ملی است، نه هدف نهایی. پیشرفت در حوزههای کلیدی مانند امنیت، اقتصاد و علم نباید به خروجیهای دیپلماتیک گره بخورد. نگرش واقعبینانه جامعه به مذاکرات، لازمه کارکرد مثبت آن است.
- حفظ آمادگی دفاعی، مفهومی مستمر است و نباید واکنشی یا مقطعی تلقی شود.
- توان دفاعی باید متناسب با تحولات محیط امنیتی بهروزرسانی شود.
- کشورهایی که امنیت پایدار داشتهاند، هرگز آمادگی دفاعی خود را منوط به وعدههای دیپلماتیک نکردهاند.
- پیام انسجام داخلی از طریق وضعیت دفاعی، محاسبات بازیگران خارجی را تغییر میدهد.
- مذاکره تنها زمانی مؤثر است که بر پایه قدرت ملی و بازدارندگی شکل گرفته باشد.
«هیچ فرآیند دیپلماتیکی بدون اتکای همزمان به توان دفاعی پایدار، به نتیجهای قابل اتکا نخواهد رسید.»
«حفظ و ارتقای توان دفاعی کشور، نه پیام تنشزا بلکه نشانه عقلانیت و واقعگرایی راهبردی است.»
در جمعبندی میتوان گفت که جمهوری اسلامی ایران با استقبال از دیپلماسی، تقویت توان بازدارندگی خود را یک مسیر غیرقابل تعلیق میداند. این آمادگی، نمایانگر بلوغ راهبردی درک واقعیتهای نظام بینالملل است، جایی که قدرت ملی زیربنای هرگونه گفتگوی معتبر و مؤثر خواهد بود.
