رتبهبندی بیش از ۲۰۰ دانشگاه و ۴۹ پارک فناوری بر اساس شاخص رؤیتپذیری توسط ایرانداک
پژوهشگاه ایرانداک سامانهای برای رتبهبندی مؤسسات آموزش عالی و پارکهای علم و فناوری بر اساس «رؤیتپذیری» راهاندازی کرده است؛ تاکنون بیش از ۲۰۰ دانشگاه و ۴۹ پارک فناوری ارزیابی شدهاند.
ارزیابی و رتبهبندی رؤیتپذیری نهادهای علمی و فناورانه ایران
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با هدف مقابله با دشواریهای موجود در شناسایی و دسترسی به دستاوردهای نهادهای علمی و فناورانه، سامانه ارزیابی و رتبهبندی رؤیتپذیری را راهاندازی کرده است. این سامانه که نخستین تلاش در نوع خود در ایران و جهان محسوب میشود، به آدرس https://vrank.irandoc.ac.ir فعال است. اهمیت این رتبهبندی در آن است که در دنیای رقابتی امروز، «یافته شدن» و رؤیتپذیری تأثیر مستقیمی بر موفقیت نهادها دارد. بسیاری از دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری، به ویژه در ایران، به دلیل عدم توجه مدیران و سیاستگذاران به این مفهوم، از پتانسیل کامل خود بهرهمند نمیشوند. این رتبهبندی با فراهم کردن سازوکاری رقابتی، آنها را به سمت بهکارگیری ابزارهای نوین برای افزایش حضور ملی و بینالمللی سوق میدهد و میتواند به عنوان «قطبنمای نوین» زیستبوم نوآوری ایران عمل کند و پلی میان «دانش و فناوری» و «اثرگذاری» ایجاد نماید.
ابعاد و نتایج رتبهبندی پارکهای علم و فناوری
در ویرایش نخست، ۴۹ پارک علم و فناوری کشور بر اساس ۳۶ سنجه کمی ارزیابی شدهاند. این ارزیابی بر چهار بُعد کلیدی استوار بوده است: «هویت دیجیتال»، «فضای وب»، «شبکهسازی»، و «برونداد». رؤیتپذیرترین پارکها که در «لیگ الماس» قرار گرفتهاند شامل شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، پارک فناوری پردیس، پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، پارک علم و فناوری خراسان، و پارک علم و فناوری فارس میباشند.
چارچوب ارزیابی دانشگاهها و پژوهشگاهها
نظام رتبهبندی رؤیتپذیری، شمول حداکثری را هدف گرفته و بیش از ۲۰۰ دانشگاه و پژوهشگاه کشور را ارزیابی کرده است. چارچوب سنجش مؤسسههای آموزش عالی شامل پنج بُعد اصلی است: (۱) هویت دیجیتال، (۲) فضای وب، (۳) شبکهسازی، (۴) برونداد، و (۵) تأثیر، که مجموعاً ۳۲ سنجۀ کلیدی را پوشش میدهند. نتایج این ارزیابی نشان داد که «دانشگاه تهران» رؤیتپذیرترین دانشگاه در میان مؤسسات آموزش عالی ایران است و در میان پژوهشگاهها، پژوهشگاه رویان در صدر قرار دارد. ایرانداک نیز در میان مؤسسات آموزش عالی ایران جایگاه پانزدهم ملی را کسب کرده است.
- رؤیتپذیری برای دیده شدن فعالیتها توسط ذینفعان چون پژوهشگران، کارفرمایان و سیاستگذاران ضروری است.
- بهبود رؤیتپذیری نیازمند اقداماتی نظیر تقویت هویت دیجیتال از طریق وبسایتهای استاندارد و چندزبانه است.
- ارتقای کیفیت و کمیت بروندادها شامل افزایش انتشار علمی و ثبت اختراعات، از دیگر محورهای حیاتی برای افزایش تأثیرگذاری است.
- شبکهسازی از طریق عضویت در نهادهای بینالمللی و برگزاری کنفرانسهای مشترک، به ارتقای جایگاه کمک میکند.
- این رتبهبندی انگیزهای برای مدیران ایجاد میکند تا حضور دیجیتال و کیفیت بروندادهای خود را با استانداردهای جهانی همسو سازند.
«یکی از این مسائل، بیتردید، آن است که فعالیتها و دستاوردهای این نهادها از سوی ذینفعان گوناگون (از پژوهشگران گرفته تا کارفرمایان، سرمایهگذاران، سیاستگذاران، و عامه مردم) دیده شوند.»
