دغدغه نوجوانان و تحقیر شخصیت فرهیخته در فیلم «سقف»

بررسی فیلم «سقف» در جشنواره فیلم فجر

نشست خبری فیلم «سقف» در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر با حضور ابراهیم امینی (کارگردان)، سعید خانی (تهیه‌کننده) و علی محمد حسام‌فر (نویسنده) برگزار شد. این فیلم که اولین اکران خود را در جشنواره تجربه کرده، بازتابی از همدلی ملت در مقطعی خاص و همچنین نگاهی به دنیای نوجوانان امروزی دارد. کارگردان فیلم ابراز داشت که دغدغه اصلی او شناخت و درک دنیای نسل زد است، زیرا آن‌ها داوران آینده جامعه به شمار می‌آیند و تلاش شده تا فاصله میان این نسل و آثار هنری کمتر شود. همچنین اشاره شد که فیلم قصد داشته تا حس همدلی در جریان یک جنگ ۱۲ روزه را به تصویر بکشد و این اثر نوعی ثبت واقعه از روزهای مهمی بوده که ملت تجربه کرده است.

چالش‌ها و ساختار فیلمنامه

در طول نشست، مسائلی نظیر سردرگمی در ژانر و کیفیت فیلمنامه مطرح شد. نویسنده فیلم، حسام‌فر، معتقد بود که «سقف» نسبت به اثر قبلی آن‌ها یعنی «چشم بادومی» فیلمنامه‌ای جمع‌وجورتر و فنی‌تر دارد. یکی از بحث‌های محوری، بازسازی فضای زمانی جنگ بود که به دلیل شرایط فیلمبرداری در پاییز، بازسازی کامل خرداد ممکن نشده است. همچنین، निर्देशक درباره حضور سگ در فیلم توضیح داد که با رعایت استانداردهای لازم و حضور مربی، حیوان آزاری صورت نگرفته و ارتباط احساسی سگ با شخصیت‌های داستان یک ضرورت داستانی بوده است.

نماد تحقیر فرهیختگان

یکی از مهمترین پرسش‌های مطرح شده درباره تحقیر مداوم یک شخصیت دانشگاهی و فرهیخته در فیلم بود. علی محمد حسام‌فر در پاسخ بیان کرد که این مسئله صرفاً نگاه فیلمساز نیست، بلکه چرخه رادیکالیسم موجود در جامعه خود را در فیلم نشان می‌دهد و این شخصیت‌ها در دنیای واقعی نیز جایگاه چندانی ندارند و تحقیر می‌شوند. ابراهیم امینی این موضوع را نمادی از شرایط شخصیت‌های فرهیخته و دانشگاهی در جامعه کنونی دانست که توسط فردی با ثروت نامعلوم (پولدار) مورد تخریب قرار می‌گیرند. او تأکید کرد که تحقیر تم اصلی فیلم و بازتاب احساسی است که ممکن است در بسیاری از مواقع در جامعه حس شود.

• فیلم «سقف» برای اولین بار در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر اکران شد.
• محوریت اصلی داستان بر مسائل خانواده و هویت در کنار ثبت یک واقعه تاریخی است.
• کارگردان بر لزوم شناخت عمیق‌تر «کانسپت ذهنی نوجوانان امروز» تأکید کرد.
• همکاری با بنیاد فارابی در این پروژه پس از تکمیل فیلمنامه و شرکت در پیچینگ مورد تأیید قرار گرفت.
• مسئله آزار حیوانات در تولید فیلم بر اساس توضیحات کارگردان تکذیب شد و آموزش سگ توسط مربی انجام شده است.

نویسنده فیلم اظهار داشت: «شما فکر می‌کنید شخصیت‌های علمی و فرهنگی‌ را فقط ما تخریب کردیم؟ چرخه رادیکالیسم موجود در جامعه خودش را در فیلم ما نشان می‌دهد.»

ابراهیم امینی درباره تحقیر شخصیت فرهیخته گفت: «در این‌ فیلم یک شخصیت فرهیخته توسط یک فرد پولدار که حتی شغلش معلوم‌ نیست مدام تخریب می‌شود. برای من این وضعیت نمادی از شرایط شخصیت‌های فرهیخته و دانشگاهی در جامعه بود.»

در نهایت، سازندگان فیلم «سقف» اذعان داشتند که هدفشان صرفاً ارائه یک اثر سینمایی نیست، بلکه بیان دغدغه‌های اجتماعی و فرهنگی نسل فعلی و نمایش نمادهای موجود در جامعه، از جمله تضعیف جایگاه فرهیختگان، بوده است.