خط ریلی شلمچه - بصره؛ حلقه مفقوده اتصال چین به آفریقا و اروپا

اهمیت راهبردی خط ریلی شلمچه - بصره

تکمیل خط ریلی شلمچه - بصره می‌تواند عراق را به یک حلقه حیاتی در اتصال ریلی چین به آفریقا و اروپا تبدیل کند. این پروژه زیربنایی، علاوه بر ایجاد درآمدهای پایدار ترانزیتی برای بغداد، جایگاه ژئوپلیتیکی این کشور در طرح کلان “یک کمربند - یک جاده” چین را به طور چشمگیری ارتقا خواهد داد. در دهه‌های اخیر، قدرت اقتصادی به موازات قدرت نظامی به‌عنوان شاخص اصلی قدرت ملی مطرح شده است، و چین با تمرکز بر رشد اقتصادی و توسعه صادرات به آفریقا و اروپا، جایگاه خود را تثبیت کرده است. بخش بزرگی از تجارت چین به این دو قاره وابسته است، و اهمیت آفریقا تنها به بازار مصرف محدود نمی‌شود، بلکه دسترسی به منابع راهبردی مانند لیتیوم و کبالت نیز مد نظر پکن است.

با این حال، تجارت خارجی چین با چالش محدودیت مسیرهای تجاری دریایی مواجه است، چرا که حدود ۶۵ درصد تجارت دریایی و ۸۰ درصد واردات نفت آن از گذرگاه‌هایی نظیر تنگه مالاکا و کانال سوئز انجام می‌شود که تحت نفوذ رقیب اصلی چین، یعنی ایالات متحده آمریکا، قرار دارند. در نتیجه، سیاست‌های چین به سمت کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی و توسعه جایگزین‌های زمینی، به‌ویژه خطوط ریلی زیر نظر ابرپروژه «یک کمربند - یک جاده»، معطوف شده است.

• خط ریلی شلمچه - بصره به عنوان بخشی از کریدورهای زمینی، مسیر اتصال چین از طریق قزاقستان، ترکمنستان، و ایران به عراق و در نهایت آفریقا را فراهم می‌سازد.
• این پروژه مشترک ایران و عراق، با پیشرفت فیزیکی بیشتر نسبت به سایر گزینه‌ها، کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
• تفاهم‌نامه تکمیل فازهای مختلف پروژه در سال ۱۴۰۲ با حضور محمد شیاع السودانی و محمد مخبر به امضا رسید که شامل تعهد عراق به ریل‌گذاری و مسئولیت ایران در مین‌روبی و احداث پل بازشوی اروندرود است.
• تحقق این کریدور زمینه ورود سرمایه‌گذاری‌های گسترده چین در زیرساخت‌های عراق را فراهم می‌کند.
• بخش قابل توجهی از مبادلات کالایی میان چین و آفریقا می‌تواند از طریق این مسیر زمینی جدید و کم‌خطر انجام شود.

“خط ریلی شلمچه - بصره می‌تواند عراق را به حلقه مفقوده اتصال ریلی چین به آفریقا و اروپا تبدیل کند و علاوه بر درآمد ترانزیتی جایگاه بغداد را در ابرپروژه «یک کمربند - یک جاده» ارتقا دهد.”

“مسیرهای دریایی سنتی تحت نفوذ رقیب اصلی، سیاست‌گذاران چینی را وادار به توسعه مسیرهای جایگزین زمینی مانند خطوط ریلی کرده است.”

با تکمیل این پروژه مهم، عراق نه تنها از مزایای اقتصادی ترانزیت بهره‌مند می‌شود، بلکه نقش جدید و مؤثری در معادلات اقتصادی و راهبردی منطقه غرب آسیا و ارتباطات پکن با سایر قاره‌ها ایفا خواهد کرد.