سه محور اصلی تحول محیط زیست در دولت: آموزش، مشارکت اجتماعی و فناوری
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، آموزش، مشارکت اجتماعی و فناوری را سه محور تحول محیط زیست در دولت برشمرد و اقدامات انجامشده در این سه حوزه را تشریح کرد.
محورهای تحول محیط زیست در دولت
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، بر سه رکن اساسی آموزش، مشارکت اجتماعی و فناوری به عنوان محورهای اصلی تحول در حوزه محیط زیست در دولت تأکید کرد. این رویکرد تحولی با هدف ایجاد مسیری پایدار برای صیانت از منابع طبیعی کشور دنبال میشود. در بخش آموزشهای رسمی، اقدامات مهمی همچون آغاز تدوین «برنامه ملی درسی محیط زیست» صورت گرفته است. همچنین، اولین رویداد علمی–آموزشی کتاب «انسان و محیط زیست» برای دبیران و دانشآموزان پایه یازدهم برگزار شد. اجرای رسمی طرح ملی «محیطیار» از طریق بهکارگیری ظرفیت سفیران سلامت دانشآموزی نیز از دیگر فعالیتهای برجسته است که طبق آن، بخش قابل توجهی از دانشآموزان ابتدایی به فعالیتهای محیط زیستی میپیوندند. در عرصه آموزش عالی، تدریس درس شناخت محیط زیست در تمامی دانشگاهها و بازنگری رشته HSE در مقطع کارشناسی ارشد از اقدامات اساسی تلقی شده است.
توسعه مشارکت اجتماعی و آموزشهای غیررسمی
تعامل با تشکلهای مردمنهاد محیط زیستی یکی از مهمترین رویکردهای معاونت محسوب میشود که شامل نشستهای منظم مشورتی، توانافزایی تشکلها و توسعه خانههای محیط زیست است. در زمینه آموزشهای غیررسمی، برگزاری جشنوارههای فرهنگی و هنری محیط زیستی در استانهای مختلف، تولید محتوا و همچنین بزرگداشت «روز آموزش همگانی حفظ محیطزیست» اهمیت ویژهای داشته است. همچنین، برنامهریزی برای توسعه آموزشهای محیط زیستی در نظام آموزشی حوزههای علمیه در دستور کار قرار دارد. در حوزه اقتصاد محیط زیست، تدوین آییننامه اجرایی ماده ۲۲ قانون برنامه هفتم پیشرفت برای جبران خسارات محیط زیستی، نشاندهنده توجه به ابعاد اقتصادی حفاظت است.
بهرهگیری از نوآوری و فناوریهای نوین
در بُعد فناوری، ایجاد مرکز نوآوری تخصصی مشترک «هوش مصنوعی و نوآوریهای دیجیتال در محیط زیست» با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، مسیر استفاده از راهحلهای فناورانه در مدیریت بحرانها را هموار ساخته است. تفاهمنامهای برای مقابله با بحرانهایی نظیر تغییر اقلیم و آلودگی، با رویکرد استفاده از هوش مصنوعی، رایانش ابری، اینترنت اشیا و بلاک چین به امضا رسیده است. علاوه بر این، اقدامات پژوهشی شامل بهروزرسانی اولویتهای پژوهشی سازمان، تصویب طرحهای اولویتدار و ثبت آنها در سامانه سمات، و همچنین بازنگری شیوهنامه شورای راهبردی پژوهشی سازمان نشاندهنده حمایت از رویکردهای مبتنی بر دانش است. همچنین، همکاری با پلیس راهور فراجا برای تدوین جرائم محیط زیستی و برنامهریزی برای راهاندازی پلیس نامحسوس محیطزیستی از اقدامات عملیاتی حوزه غیررسمی است.
«برگزاری ۷ نشست علمی آموزشی با گروههای اجتماعی در قالب «گفتمان پردیسان» با موضوعات متنوع روز محیط زیستی، اجتماعی و فرهنگی برای ایجاد فضای گفتگومحور برای اشاعه دانش و فرهنگ محیط زیستی انجام شده است.»
«تدوین دورههای آموزشی ضمن خدمت برای کارکنان دستگاههای اجرایی به زودی برای اجرا به دستگاهها ابلاغ خواهد شد و حجم قابل توجهی آموزش حضوری برای محیطبانان و کارشناسان ارائه شده است.»
این اقدامات گسترده نشان میدهد که رویکرد دولت چهاردهم بر تلفیق اثربخش آموزشهای نظاممند، فعالسازی تمامی سطوح جامعه از طریق مشارکتهای مردمی و بهکارگیری پیشرفتهترین ابزارهای فناوری برای مقابله با چالشهای محیط زیستی متمرکز است.
