محققان ایرانی در جمع برندگان جایزه جهانی فیزیک بنیادی Breakthrough
جایزه Breakthrough در فیزیک بنیادی سال ۲۰۲۵ به همکاری بینالمللی CMS در سرن تعلق گرفت که پژوهشگاه دانشهای بنیادی ایران نیز بخشی از این گروه است.
افتخارآفرینی علمی محققان ایرانی در عرصه فیزیک بنیادی
محققان ایرانی شاغل در پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM)، به عنوان اعضای فعال همکاری بینالمللی CMS در آزمایشگاه سرن (CERN)، موفق به کسب جایزه معتبر Breakthrough در فیزیک بنیادی سال ۲۰۲۵ شدند. این جایزه پاسخی است به دستاوردهای برجسته این همکاری عظیم علمی در زمینههای حیاتی فیزیک هستی، از جمله اندازهگیریهای فوق دقیق بوزون هیگز، کشف ذرات جدید با برهمکنشهای قوی، و مطالعه فرآیندهای نادری که دانش ما از ساختار طبیعت در مقیاسهای زیراتمی را عمیقتر ساخته است. این موفقیت نه تنها نشاندهنده سهم کلیدی دانشمندان ایرانی در پیشبرد مرزهای علم در سطح جهانی است، بلکه ثمره سالها تلاش علمی، فنی و اجرایی مستمر در یکی از پیچیدهترین و مهمترین آزمایشگاههای فیزیک جهان محسوب میشود.
نقش کلیدی همکاری CMS و پژوهشگاه دانشهای بنیادی
همکاری CMS (A Compact Muon Solenoid) یکی از آزمایشهای اصلی در برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC) در سرن است که وظیفه اصلی آن کاوش در جهان ذرات بنیادی است. حضور پررنگ پژوهشگران IPM در این پروژه، فرصتی را برای دانشمندان ایرانی فراهم آورده تا در قلب بزرگترین پروژههای علمی جهان نقشآفرینی کنند. دستاوردهای این همکاری مستقیماً به درک عمیقتر ما از مدل استاندارد فیزیک ذرات و جستجو برای فیزیک فراتر از آن مرتبط است.
- اندازهگیریهای دقیق هیگز: تلاشهای متمرکز بر روی شناسایی و اندازهگیری دقیق خصوصیات بوزون هیگز، یکی از مهمترین کشفیات فیزیک مدرن.
- کشف ذرات جدید: کمک به تشخیص و تأیید وجود ذرات بنیادی که برهمکنشهای قوی نشان میدهند.
- مطالعه فرآیندهای نادر: بررسی رویدادهای کمتکرار که میتوانند سرنخهایی از فیزیک جدید ارائه دهند.
- اعضای تیم ایرانی: این افتخار شامل نام پژوهشگرانی چون اسماعیل اسکندری تادوانی، محسن خاکزاد، و محسن ناصری است که بهطور مستقیم در این پروژه مشارکت داشتهاند.
«این افتخار حاصل سالها تلاش علمی، فنی و اجراییِ اعضای تیم CMS در پژوهشگاه در یکی از پیشرفتهترین آزمایشگاههای علمی جهان است.»
«جایزه Breakthrough به پاس دستاوردهای برجسته همکاری CMS در اندازهگیریهای دقیق بوزون هیگز و کشف ذرات جدید اهدا شده است.»
این دستاورد بزرگ علمی، جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در حوزه فیزیک بنیادی و تحقیقات پیشرفته آزمایشگاهی تثبیت میکند و الگویی برای نسلهای آینده دانشمندان داخلی در جهت کسب موفقیتهای جهانی در پروژههای بزرگ بینالمللی خواهد بود. مشارکت در چنین پروژههایی نه تنها به تبادل دانش منجر میشود، بلکه زیرساختهای تحقیقاتی کشور را نیز ارتقا میدهد.
