مقایسه درآمد کارگر روزانه با هزینه‌های ولیعهد در خرداد ۱۳۴۲

افشاگری امام خمینی درباره شکاف طبقاتی در ۱۳۴۲

در خرداد ماه سال ۱۳۴۲، همزمان با اوج‌گیری تنش‌ها میان روحانیت و رژیم پهلوی، اسناد ساواک نشان می‌دهند که امام خمینی (ره) استراتژی دقیقی برای مقابله با هرگونه اقدام محدودکننده علیه شعائر دینی در ماه محرم تدارک دیده‌ بودند. این استراتژی تنها به تقابل مستقیم محدود نمی‌شد، بلکه شامل افشای فساد گسترده و شکاف طبقاتی عمیق در جامعه بود. تمرکز اصلی بر نابرابری اقتصادی هویدا بود؛ مقایسه‌ای تکان‌دهنده میان دستمزد ناچیز کارگران و هزینه‌های گزاف دربار. امام خمینی از طریق رابطین خود، برنامه خود را برای اطلاع‌رسانی به مردم طراحی کرده بودند تا اعتراضات مردمی را نسبت به سوءاستفاده از بیت‌المال برانگیزند.

بر اساس گزارش‌های نفوذی ساواک، امام خمینی اعلام کردند که اگر دولت، آن هم به دستور اسدالله علم، نخست‌وزیر وقت، محدودیتی در عزاداری‌های محرم ایجاد کند، ایشان شخصاً و با کمک سایر مراجع بزرگ، حکومت را تکفیر کرده و قتل علم را واجب خواهند شمرد. فاز دوم این اعتراض، رویارویی با افکار عمومی بود.

محورهای اصلی افشاگری امام خمینی

• هزینه ولیعهد: امام خمینی مطرح کردند که شخص شاه با وجود ادعای عدالت، ماهیانه مبلغ هنگفت پنجاه هزار تومان صرف هزینه‌های شخصی ولیعهد خردسال خود می‌کند.
• مزد کارگر: این رقم نجومی در مقابل دستمزد روزانه تنها هشت تومان یک کارگر زحمتکش که باید خانواده‌ای چند نفره را سرپرستی کند، قرار می‌گرفت.
• مقابله با دولت: هرگونه اهانت به روحانیت منجر به انتشار اعلامیه‌ای می‌شد که در آن به صورت عمومی به حیف‌ومیل بیت‌المال و این هزینه‌های گزاف پرداخته شود.
• سفر آیزنهاور: اسناد همچنین اشاره می‌کنند که تنها خرج سفر آیزنهاور به ایران از یک میلیون تومان فراتر رفت، در حالی که اکثریت مردم در فقر به سر می‌بردند.

«آقای خمینی در آن جلسه اظهار داشت که روحانیون و وعاظ در ماه محرم به هیچ‌وجه از مأمورین انتظامی نباید هراسی داشته باشند...»

«...با مردم سخن میگوئیم یا آقایان وعاظ در منابر خود روی این موضوع صحبت خواهند کرد. تا اینکه مردم بدانند اعلی‌حضرت که آنقدر از حق و عدالت سخن میگویند چطور حق و عدالت در این مملکت اجرا می‌شود.»

این اسناد ساواک که در مرکز اسناد انقلاب اسلامی نگهداری می‌شوند، نمایانگر عمق نارضایتی نهادینه شده در سال‌های منتهی به انقلاب و بهره‌برداری هدفمند مبارزین از مسائل اقتصادی برای بسیج توده‌ها علیه رژیم شاه هستند. افشای این تفاوت‌های فاحش مالی، بذر اعتراضات بعدی را در میان طبقات فرودست و متوسط جامعه کاشت.