انتشار سه کتاب جدید پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی درباره رسانه

معرفی مکتوبات جدید در حوزه مطالعات رسانه

پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی سه اثر جدید در زمینه مطالعات رسانه منتشر کرده است که هر یک ابعاد گوناگونی از دنیای دیجیتال و تحولات رسانه‌ای مدرن را بررسی می‌کنند. این مجموعه شامل کتاب‌هایی با تمرکز بر کلان‌داده، چگونگی همگرایی سینما و تلویزیون، و انسان‌شناسی دیجیتال است. این آثار تلاشی برای ارائه نگاهی انتقادی و عمیق‌تر به تأثیر فناوری بر جامعه و فرهنگ معاصر محسوب می‌شوند و از منظر علوم انسانی به مباحث فنی صرف فراتر می‌روند.

کتاب اول، “چارچوب‌بندی کلان‌داده” اثر ماریا کریستینا پاگانونی با ترجمه دکتر محمد خندان، به رویکردی زبان‌شناختی و گفتمانی به کلان‌داده می‌پردازد. این اثر استدلال می‌کند که گفتمان‌های غالب پیرامون کلان‌داده بیشتر ناشی از یک چرخه تبلیغاتی گسترده هستند تا واقعیت صرف تکنولوژیک. کتاب نشان می‌دهد که چگونه زبان و استعاره‌ها، واقعیت اجتماعی داده‌محور را شکل می‌دهند و چگونه این بازنمایی‌های گفتمانی می‌توانند سیاست‌های فناوری را جهت‌دهی کنند. این کتاب مرجع مفیدی برای پژوهشگران علوم ارتباطات و سیاست‌گذاران فضای مجازی است.

کتاب دوم با عنوان “همگرایی سینما و تلویزیون” اثر عبداله بیچرانلو، به بررسی تعامل سینما و تلویزیون در قرن بیست‌ویکم می‌پردازد. بیچرانلو با رویکردی تطبیقی، تحولات رسانه‌ای در هشت کشور از جمله آمریکا، فرانسه، ترکیه و کره جنوبی را مورد مطالعه قرار داده است. نویسنده سینما و تلویزیون را نه صرفاً رقیب، بلکه بخشی از یک «منظومه» واحد می‌داند و چالش‌های پیش روی سینما در عصر پلتفرم‌های اینترنتی مانند نتفلیکس را تحلیل می‌کند. این اثر همچنین درس‌هایی برای سیاست‌گذاری رسانه‌ای در ایران ارائه می‌دهد و بر ضرورت خروج از ساختار جزیره‌ای نهادهای فرهنگی تأکید می‌کند.

کتاب سوم، “انسان‌شناسی دیجیتال” به ویراستاری هایدی گایزمار و هانا ناکس و ترجمه احمدرضا بلیغ، با اتخاذ رویکردی مردم‌نگارانه، رابطه انسان و فضای دیجیتال را واکاوی می‌کند. این مرجع سه بخشی، فراتر از نگاه‌های اخلاقی، به ادغام فناوری در زندگی روزمره (مانند انسان‌شناسی موبایل)، و ابعاد اقتصادی و سیاسی فناوری (مانند بلاک‌چین) می‌پردازد. هدف این کتاب زیر و رو کردن پیش‌فرض‌های رایج درباره تأثیر فرهنگ دیجیتال بر هویت و اجتماع با استفاده از پژوهش‌های میدانی مستند است.

• کتاب “چارچوب‌بندی کلان‌داده” بر نفوذ زبان و گفتمان در شکل‌دهی درک ما از فناوری‌های جدید تأکید دارد.
• “همگرایی سینما و تلویزیون” با بررسی تطبیقی جهانی، به چالش‌ها و تعاملات رسانه‌های تصویری در دوران دیجیتال می‌پردازد.
• مطالعات میدانی در “انسان‌شناسی دیجیتال” به درک عمیق‌تر نحوه زندگی انسان‌ها در تعامل با تکنولوژی کمک می‌کند.
• انتشار این آثار نشان‌دهنده توجه پژوهشکده به مطالعه انتقادی و چندوجهی رسانه در عصر کنونی است.
• زمینه مطالعاتی این کتاب‌ها شامل فرانسه، مصر، آمریکا و کره جنوبی برای تحلیل تطبیقی است.

نویسنده کتاب کلان‌داده بیان می‌دارد که عبارات سنگینی که امروزه می‌شنویم، بیش از آنکه بیانگر یک واقعیت صرف تکنولوژیک باشند، ناشی از یک چرخه تبلیغاتی عظیم انتظارات تکنولوژیک هستند.

در کتاب همگرایی سینما و تلویزیون اشاره شده است که اگرچه در دنیا سیاست‌گذاری سینما و تلویزیون از هم جدا نیست، اما در ایران این دو نهاد همچون «جزیره‌هایی جداگانه» فعالیت می‌کنند.

به طور کلی، این سه کتاب جدید به خوانندگان یک چارچوب نظری قوی برای فهم پیچیدگی‌های رسانه‌ای در عصر دیجیتال، از منظر تحلیل گفتمان، مطالعات تطبیقی فرهنگی و مردم‌شناسی ارائه می‌دهند.