آغاز عملیات اجرایی پروژه راه آهن رشت - آستارا با امضای دو سند کلیدی

تحول در کریدور شمال-جنوب با راه‌آهن رشت - آستارا

پروژه راه‌آهن رشت - آستارا که به عنوان حلقه مفقوده کریدور بین‌المللی شمال–جنوب شناخته می‌شود، در آستانه ورود به مرحله اجرای عملیاتی قرار گرفته است. این عملیات با امضای دو سند مهم میان ایران و طرف روسی و با حضور رئیس‌جمهور در تاریخ ۲۵ بهمن آغاز خواهد شد. این مسیر ریلی ۱۶۲ کیلومتری شامل ۹ ایستگاه، ایران را مستقیماً به شبکه ریلی قفقاز، روسیه و اروپا متصل می‌کند و پتانسیل عظیمی برای تحول در ترانزیت منطقه‌ای دارد. اهمیت این پروژه از آن جهت است که می‌تواند زمان حمل کالا از مقاصدی مانند بمبئی تا مسکو را از ۴۵ روز به تنها ۲۱ روز کاهش دهد و برآورد می‌شود هزینه‌های حمل بار را تا ۳۰ درصد کاهش دهد. این کاهش زمان و هزینه، جایگاه ایران را در تجارت بین‌المللی تقویت خواهد کرد.

پس از سال‌ها پیچیدگی‌های فنی، مالی و حقوقی، به ویژه در زمینه مذاکرات با طرف روسی و تملک اراضی، اکنون فازبندی نهایی پروژه در حال تکمیل است. بر اساس توافقات سه‌جانبه ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان، نقشه راه فازبندی طی سه ماه آینده قطعی شده و هدف مشترک، تضمین حمل سالانه ۱۵ میلیون تن بار از این مسیر ریلی تعیین گردیده است.

جزئیات فنی و مالی پروژه

تأمین مالی این پروژه با دریافت وامی بالغ بر ۱.۶ میلیارد یورو از روسیه با نرخ بهره پایین ۳ درصد در دستور کار است که سهم ایران در این میزان وام ۱۵ درصد ارزیابی شده است. همچنین، پیشرفت‌های قابل توجهی در تملک اراضی صورت گرفته؛ به طوری که تا پایان دی‌ماه ۱۴۰۴، حدود ۱۱۲ کیلومتر از اراضی مسیر تملک شده و عملیات اجرایی در بیش از ۳۰ کیلومتر آغاز شده بود که نشان‌دهنده آمادگی عملیاتی پروژه است.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل، هوشنگ بازوند، اعلام کرد که یکی از اسناد مهم امضا شده، مربوط به تحویل ۱۲۵ کیلومتر از مسیر به شرکت روسی “کاسپین سرویس” است. سند دوم نیز الزامات فنی و کارفرمایی پروژه را مشخص می‌کند تا مبنای اجرای عملیات اجرایی قرار گیرد.

• این خط آهن نقش محوری در تکمیل کریدور ترانزیتی شمال–جنوب ایفا می‌کند.
• بهره‌برداری از این مسیر، اتصال بنادر جنوبی کشور مانند بندرعباس به شبکه ریلی منطقه‌ای را تسهیل می‌نماید.
• پروژه مذکور با هدف تقویت تاب‌آوری لجستیکی و اقتصادی کشور در شرایط تحریم‌ها تعریف شده است.
• علاوه بر جنبه اقتصادی، این پروژه یک اهرم استراتژیک در دیپلماسی کریدوری ایران محسوب می‌شود.
• هدف نهایی، افزایش سهم ایران در ترانزیت منطقه‌ای با همکاری کشورهای کلیدی مانند روسیه و هند است.

به گفته کارشناسان، راه‌آهن رشت - آستارا نمادی از جایگاه راهبردی ایران در تجارت و ترانزیت منطقه‌ای خواهد بود و می‌تواند اقتصاد منطقه‌ای را متحول سازد.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل تأکید کرد که سند دوم امضا شده ناظر بر “الزامات فنی و کارفرمایی پروژه است که مشخصات فنی خط‌آهن باید به تأیید نهایی هر دو طرف برسد.”

در نهایت، آغاز ساخت راه‌آهن رشت - آستارا نه تنها یک پیشرفت عمرانی، بلکه یک گام مهم و راهبردی در راستای تقویت موقعیت ژئوپلیتیک و اقتصادی ایران در شبکه‌های حمل‌ونقل جهانی و منطقه‌ای است. غلبه بر چالش‌های باقیمانده فنی و نهایی‌سازی قراردادها، کلید ورود بدون وقفه به فاز اجرایی کامل این پروژه خواهد بود.