ماجرای زندهگیری گوزن زرد ایرانی و تحویل آن به صهیونیستها در مستند «یخمور»
مستند «یَخمور» به کارگردانی محمد داودآبادی به زندهگیری ۴ رأس گوزن زرد ایرانی پیش از انقلاب و انتقال آنها به سرزمینهای اشغالی به درخواست رئیس محیط زیست رژیم صهیونیستی میپردازد.
مستند «یَخمور» و سرنوشت گوزن زرد ایرانی
مستند «یَخمور» به کارگردانی محمد داودآبادی که در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد، به یکی از رخدادهای محیط زیستی و سیاسی مرتبط با خاندان پهلوی پیش از انقلاب اسلامی میپردازد. این فیلم بر روی موضوع گوزن زرد ایرانی، گونهای نادر و منحصر به فرد ایران، تمرکز دارد. هسته اصلی داستان به زندهگیری چهار رأس از این حیوان نایاب در ماههای منتهی به بهمن ۱۳۵۷ مربوط میشود. این اقدام بر اساس درخواست رئیس محیط زیست رژیم صهیونیستی و توسط عبدالرضا پهلوی، برادر شاه، صورت گرفت و این حیوانات به سرزمینهای اشغالی فرستاده شدند.
داودآبادی، کارگردان اثر، انگیزه خود از ساخت این مستند را ترکیب جذابیتهای موضوعات محیط زیستی با ارتباط آن با خاندان پهلوی عنوان کرده است. این مستند هر دو ژانر سیاسی و محیط زیستی را پوشش میدهد و قصد دارد ابعاد مختلف این واقعه را روشن سازد. واژه «یَخمور» که در عنوان مستند به کار رفته، واژهای عبری به معنای گوزن زرد است و در تورات نیز ذکر شده است.
پژوهش و منابع مستند
روند تحقیق و پژوهش این مستند حدود سه ماه به طول انجامید تا تحقیقی جامع پیرامون بلایی که بر سر این حیوان توسط بیگانگان و عوامل داخلی آورده شده، ارائه شود. منابع اصلی پژوهش، کتابهای تخصصی محیط زیستی درباره گوزن زرد ایرانی، از جمله آثار اسکندر فیروز (پدر محیط زیست ایران) بودهاند. روند تولید شامل سفر به مناطقی چون روستای سیاه درویشان (محل ویلای سابق عبدالرضا پهلوی) و دشت ناز ساری (منطقهای که پهلوی آنجا را تبدیل به باغ وحش اختصاصی خود کرده بود) برای فیلمبرداری و مصاحبه با اهالی محلی بود.
ساختار روایی و عوامل تولید
فرم روایی مستند «یَخمور» بر پایه نریشن و مصاحبههای تولیدی با فعالان محیط زیست مازندران استوار است. علاوه بر این، از فیلمهای آرشیوی موجود از عبدالرضا پهلوی استفاده شده و در موارد خاصی نیز تصاویر با بهرهگیری از هوش مصنوعی بازسازی شدهاند. کل فرآیند از پژوهش تا تدوین نهایی حدود شش ماه زمان برد.
«...در ماههای منتهی به بهمن ۱۳۵۷ و در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی، ۴ رأس از این حیوان نایاب به درخواست رئیس محیط زیست رژیم صهیونیستی توسط عبدالرضا پهلوی برادر شاه سرنگون شده، زندهگیری شده و به سرزمینهای اشغالی فرستاده شد؛ این اتفاق، موضوع مستند «یَخمور» است.»
- این مستند ترکیبی از ژانرهای سیاسی و محیط زیستی است.
- تحقیق مستند بر پایه منابع تاریخی و کتابهای تخصصی محیط زیست صورت گرفت.
- از فیلمهای آرشیوی و بازسازیهای تصویری با هوش مصنوعی استفاده شده است.
- لوکیشنهای اصلی فیلمبرداری شامل مناطق اطراف انزلی و دشت ناز ساری بودهاند.
- مستند به زودی از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد.
«عبدالرضا پهلوی که زبانزد شکارچیان آن زمان (قبل از انقلاب) بود» موضوع جذابی برای پرداختن در کنار مسائل محیط زیستی بود.
در مجموع، مستند «یَخمور» تلاشی است برای مستندسازی یک اقدام محیط زیستی که با هویت سیاسی و تاریخی درآمیخته و سرنوشت گوزن زرد ایرانی را در بستر وقایع مهم تاریخی مورد بررسی قرار میدهد.
