سفرنامه طنز «در شهر مادری رستم»: تصویری ناگفته از افغانستان
کتاب «در شهر مادری رستم» نوشته سمیرا قرهداغی، با نثری طنزآلود، سفری متفاوت به افغانستان ارائه میدهد و تصویری انسانی و دور از کلیشههای رسانهای از این همسایه شرقی ترسیم میکند.
نگاهی به "در شهر مادری رستم"؛ سفری در عمق فرهنگ افغانستان
کتاب «در شهر مادری رستم» نوشته سمیرا قرهداغی، که توسط نشر میخ منتشر شده است، یک سفرنامه طنز متفاوت است که خواننده را به قلب افغانستان، همسایه شرقی و همزبان ایران، میبرد. این اثر تلاش میکند تصویری انسانی و تازه از این سرزمین ارائه دهد، دور از روایتهای تکراری رسانهای که معمولاً بر منازعاتی چون طالبان، ناتو یا داعش متمرکز هستند. نویسنده در این کتاب با نثری روان و شیرین، قصد دارد تلخیها را کنار زده و بر جنبههای فرهنگی، هنری، اجتماعی و زیست مشترک دو ملت تأکید کند.
قرهداغی که خود سابقهای طولانی در فعالیت اجتماعی و کار با مهاجران افغانستانی در ایران دارد، با نقدی صادقانه بر تصورات اشتباه خود و همسفرانش آغاز میکند. او افغانستان را از منظر منابع طبیعی و جغرافیایی با کشورهایی چون سوئیس مقایسه نمیکند؛ بلکه تمرکز خود را بر فرهنگ، سیاست، جامعهشناسی و اقتصاد این کشور قرار میدهد. این رویکرد نشان میدهد که هدف اصلی، درک عمیقتر از ملتی است که نویسنده آن را از یک مشربه با ایران میداند و زیست واحدی در جغرافیای دو کشور قائل است.
- روایت شخصی و صادقانه: نویسنده هیچ نقشی بازی نمیکند و با تمام وجودش خود واقعیاش را در مسیر سفر به نمایش میگذارد.
- مفهوم ایران فرهنگی: دیدگاه نویسنده بر این اساس استوار است که دو ملت ایران و افغانستان نه دو همسایه مجزا، بلکه بخشی از یک ایران فرهنگی واحد هستند.
- چالشهای سفر: تصمیم نویسنده برای سفر به افغانستان با کنجکاویها و حتی مخالفتهایی همراه بوده است، که حکایت از نگاه جامعه به این مقصد دارد.
- نثر جذاب و روان: سادگی و جذابیت نثر باعث میشود خواننده با اشتیاق اثر را دنبال کند و نتواند خواندن آن را نیمهکاره رها کند.
- تمرکز بر انسانها: نویسنده به جای تمرکز بر اخبار روزمره سیاسی، به گشتوگذار در شهرها، دیدار با مزار شاعران نامی و تنفس در طبیعت دستنخورده افغانستان میپردازد.
نویسنده در بخشی از اثر به توصیف عدم درک متقابل اشاره میکند: «انگار دو کشور توی نقشه پشت به هم نشستهاند؛ وگرنه این سطح از بیخبری دروهمسایه از هم الان توی هیچ آپارتمانی مرسوم نیست.»
او درباره سوءتفاهمات پیرامون سفرش میگوید: «داری میروی تریاک اصل هم بیاور. داعش فرم پر کرده بودی؟ باکو چهاش بود؟ آخر چرا افغانستان؟»
در نهایت، «در شهر مادری رستم» با ۱۲۸ صفحه، اثری ارزشمند در حوزه ادبیات سفرنامه طنز محسوب میشود که تلاش میکند تصویری واقعی، انسانی و چندلایه از افغانستان را به مخاطب فارسیزبان ارائه دهد و جایگاه ویژهای میان کتابخوانان پیدا کند.
