اختلاف همسایگان شاخ آفریقا بر سر ادعاهای تجاوز مرزی
اریتره اتهامات اتیوپی مبنی بر حمایت مادی از گروههای شورشی را «ساخته و پرداخته» خواند و تنشها میان دو کشور افزایش یافته است.
تنش روبهافزایش میان اریتره و اتیوپی بر سر اتهامات مرزی
روابط میان اریتره و اتیوپی، دو کشور همسایه در شاخ آفریقا، بار دیگر دچار تنش شده است. اتیوپی به تازگی اتهاماتی جدی را علیه اریتره مطرح کرده است، از جمله ادعای اشغال بخشی از خاک اتیوپی توسط نیروهای اریترهای برای «مدت طولانی» و ارائه پشتیبانی مادی مستقیم به گروههای شبهنظامی. وزیر امور خارجه اتیوپی، گدیون تیموتیووس، در نامهای به همتای اریترهای خود، خواهان رفع این نقض تمامیت ارضی و حاکمیت شده است، اما این درخواستها به گفته او «بیپاسخ مانده» و دولت اریتره به جای آن «مسیر تشدید بیشتر» را انتخاب کرده است.
در مقابل، دولت اریتره این اتهامات را به شدت رد کرده و آنها را «ساخته و پرداخته» و بخشی از «الگوی کارزارهای خصمانه» علیه خود در بیش از دو سال گذشته توصیف نموده است. وزارت اطلاعات در اسمره تأکید کرده که دولت اریتره «هیچ علاقهای به درگیریهای بیمعنا برای دامن زدن به اوضاع ندارد.» این تنشها در حالی رخ میدهد که مذاکرات برای دسترسی اتیوپی به دریای سرخ نیز یکی از عوامل اصلی تیره شدن روابط دوجانبه در ماههای اخیر بوده است. اریتره به شدت مخالف این خواسته اتیوپی است و هشدار داده که این اقدام میتواند ثبات منطقه شاخ آفریقا را به خطر اندازد.
سابقه تاریخی و چالشهای اخیر
تاریخ روابط اتیوپی و اریتره مملو از درگیری است. این دو کشور بین سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰ وارد جنگ مرزی خونینی شدند که دهها هزار کشته بر جای گذاشت. توافق صلح سال ۲۰۱۸ به طور رسمی به این درگیری پایان داد و روابط دیپلماتیک از سر گرفته شد. حتی نیروهای اریترهای در جنگ داخلی تیگرای اتیوپی (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲) از نیروهای فدرال اتیوپی حمایت کردند. با این حال، در ماههای اخیر، ادعاهای آدیس آبابا مبنی بر هماهنگی اسمره با گروههای شورشی فعال در منطقه آمهارای اتیوپی، موجب وخامت شدید روابط شده است.
تلاشها برای کاهش تنشها
نخستوزیر اتیوپی، ابی احمد، در اکتبر گذشته اعلام کرد که برای دستیابی به یک «راهحل پایدار» میان آدیس آبابا و اسمره، به دنبال میانجیگری بینالمللی شامل چین، روسیه، ایالات متحده، اتحادیه آفریقا و اتحادیه اروپا بوده است. وزیر امور خارجه اتیوپی نیز بر ترجیح دیپلماسی برای پایان دادن به «چرخه خشونت و بیاعتمادی» که یکی از ویژگیهای تعریفکننده روابط دو کشور در «بیش از نیم قرن» بوده است، تأکید کرده است.
- اتیوپی ادعا میکند نیروهای اریترهای در خاک این کشور حضور دارند و از گروههای مسلح حمایت میکنند.
- اریتره این اتهامات را «ساخته و پرداخته» دانسته و بخشی از کارزارهای خصمانه میداند.
- دسترسی اتیوپی به آبهای دریای سرخ عاملی مهم در افزایش تنشهای کنونی است.
- روابط دو کشور پس از توافق صلح ۲۰۱۸ بهبود یافت، اما اخیراً مجدداً تیره شده است.
- اتیوپی خواستار میانجیگری بینالمللی برای حل اختلافات است.
وزیر امور خارجه اتیوپی نوشت: «ما خواستار اصلاح این نقض تمامیت ارضی و حاکمیت خود بودهایم. این درخواستهای مکرر بیپاسخ مانده است.»
وزارت اطلاعات اریتره اظهار داشت: «دولت اریتره اشتهایی برای ورود به کینهتوزیهای بیمعنی برای افزودن سوخت و وخیمتر کردن اوضاع ندارد.»
به نظر میرسد با وجود سابقه طولانی درگیری و صلح شکننده اخیر، اختلافات عمیق میان اریتره و اتیوپی، بهویژه درباره مسائل امنیتی و دسترسی به منابع حیاتی مانند دریا، همچنان بزرگترین چالش پیش روی منطقه شاخ آفریقا باقی مانده است.
