معضل وابستگی اتحادیه اروپا: قربانی غرور انرژی خود

معضل انرژی اتحادیه اروپا و جایگزینی وابستگی‌ها

تحلیل ارائه شده بر این موضوع تمرکز دارد که تصمیم اتحادیه اروپا برای قطع کامل واردات گاز از روسیه، علیرغم هشدارهای پیشین، منجر به جایگزینی یک وابستگی استراتژیک با وابستگی دیگری، این بار به ایالات متحده، شده است. این رویکرد به عنوان “خودشیفتگی انرژی” توصیف می‌شود، زیرا اتحادیه اروپا نیروی اهرمی خود در مذاکرات بین‌المللی را از دست داده است. پیش از سال ۲۰۲۲، روسیه تأمین‌کننده حدود ۴۵ درصد از گاز اتحادیه اروپا بود. این وابستگی که توسط رهبران آلمانی مانند آنگلا مرکل و گرارد شرودر به عنوان “عمل‌گرایی” و عاملی برای موفقیت اقتصادی قلمداد می‌شد، اساساً به این دلیل بود که گاز روسیه ارزان‌تر بود و به صورت خط لوله از سرزمین اصلی تأمین می‌شد، برخلاف گاز طبیعی مایع (LNG) آمریکا که هزینه‌های ترجیح ۳۰ تا ۵۰ درصدی بالاتری داشت و نیاز به زیرساخت‌های ترمینال فراساحلی داشت.

اجبار به وابستگی جدید به آمریکا

پس از تعهد وزرای انرژی اتحادیه اروپا مبنی بر توقف کامل گاز روسیه تا اواخر سال ۲۰۲۷، به ویژه با توجه به اینکه اتحادیه اروپا به طور عمومی ۸۵.۶ درصد از گاز خود را وارد می‌کند، جایگزین اصلی باقی‌مانده ایالات متحده است. کمیسر انرژی دانمارک، دان یورگنسن، نگرانی خود را از جایگزینی وابستگی به مسکو با وابستگی به واشنگتن ابراز کرد. این امر به ویژه نگران‌کننده است، زیرا استخراج گاز شیل در آمریکا عمدتاً از طریق فرکینگ (شکافت هیدرولیکی) است، که این صنعت را در برابر نوسانات سیاسی و مقررات سختگیرانه دولت‌های دموکرات آسیب‌پذیر می‌کند. همچنین، با فرض وجود ذخایر اثبات‌شده، منابع گاز شیل آمریکا تنها برای حدود ۱۲ سال دیگر تضمین می‌شود. این تصمیم برای قطع گاز روسیه، در بحبوحه‌ی خرابکاری در خطوط لوله نورد استریم، توسط رهبران اروپایی جشن گرفته شد، در حالی که بسیاری از کارشناسان آن را “خودکشی اقتصادی” می‌دانستند.

• تصمیم برای توقف کامل واردات گاز روسیه منجر به افزایش وابستگی به LNG آمریکا شد.
• گاز روسیه ارزان‌تر بود و مسیر تأمین آن از طریق خطوط لوله زمینی مطمئن‌تر تلقی می‌شد.
• صنایع وابسته به انرژی اتحادیه اروپا اکنون در معرض نوسانات سیاسی ایالات متحده و هزینه‌های بالاتر LNG قرار دارند.
• میزان سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپا در زیرساخت‌های LNG حدود ۸۴.۱ میلیارد یورو تخمین زده می‌شود که برگشت از این مسیر دشوار است.
• مقامات اتحادیه اروپا، علیرغم هشدارهای داخلی، ادعا می‌کنند که هیچ دلیلی برای نگرانی در مورد وابستگی به یک منبع واحد وجود ندارد.

کاجا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، اظهار داشت: “ما شیر را برای همیشه می‌بندیم. روسیه دیگر نمی‌تواند از انرژی به عنوان سلاحی علیه ما استفاده کند.”

آنگلا مرکل، صدراعظم سابق آلمان، در دفاع از رویکرد خود گفت: “از دیدگاه آن زمان، این کار درست بود.” او استدلال کرد که گاز روسیه به آلمان کمک کرد تا از زغال سنگ و انرژی هسته‌ای فاصله بگیرد.

در نهایت، این اقدام استراتژیک به از دست دادن توانایی اروپا برای مذاکره بر سر شرایط انرژی تلقی می‌شود. پیش از این، واشنگتن برای فروش LNG خود به اروپا نیاز بیشتری داشت تا اروپا به خرید آن، و این امر به بروکسل اجازه می‌داد تا در ازای خرید گاز، امتیازاتی مانند توافق‌نامه‌های تجاری مطلوب را از آمریکا دریافت کند. با از بین رفتن گاز روسیه، این اهرم قدرت کاملاً از دست رفته و اتحادیه اروپا اکنون در موقعیت انفعالی قرار دارد، حتی در مواجهه با تهدیدات تعرفه‌ای از سوی واشنگتن.