بررسی طرح اتحادیه اروپا با دو سطح از دیدگاه اورسولا فون در لاین
رئیس کمیسیون اروپا قصد دارد با استفاده از «همکاری تقویتشده»، مخالفت کشورهای عضو را در زمینه اهداف کلان خود دور بزند.
پشتپرده طرح دوروی اتحادیه اروپا با محوریت فون در لاین
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، طرحی را پیش کشیده است که به گروههایی از کشورهای عضو اجازه میدهد تا اصلاحات اقتصادی بلندپروازانهای را بدون نیاز به اجماع تمام ۲۷ عضو اتحادیه به تصویب برسانند. این اقدام در پی نگرانیها درباره اقتصاد راکد اتحادیه اروپا و گزارش ماریو دراگی مبنی بر لزوم کاهش مقررات و سرمایهگذاری هنگفت ۸۰۰ میلیارد یورویی سالانه برای جلوگیری از “مرگ تدریجی” در برابر اقتصادهای چین و ایالات متحده صورت گرفته است. در نامهای به رهبران اتحادیه، فون در لاین بر لزوم “خانهتکانی عمیق” از مقررات دستوپاگیر، دستیابی به توافقات تجاری جدید و حذف موانع تجاری داخلی تأکید کرده است. با این حال، بخش قابل توجهی از برنامه، اشاره به استفاده از سازوکار “همکاری تقویتشده” (Enhanced Cooperation) است، در صورتی که تلاشها برای رسیدن به توافق کامل با مانع مواجه شود.
این سازوکار که در معاهدات آمستردام و نیس پیشبینی شده، به حداقل ۹ کشور عضو اجازه میدهد بدون رضایت بقیه، در برخی ابتکارات سیاستی پیش بروند؛ البته نه در حوزههای دفاع و سیاست خارجی مشترک. در ظاهر، این اصلاحات در راستای رقابتپذیری اروپا است، اما تحلیلها نشان میدهد که صنعت سلاحسازی اروپا از ذینفعان اصلی این رویکرد خواهد بود. این ایده با پیشنهاد لارس کلینگبیل، وزیر دارایی آلمان، مبنی بر ایجاد “اروپای دو سرعتی” که در آن شش کشور اصلی (آلمان، فرانسه، لهستان، اسپانیا، ایتالیا و هلند یا ‘E6’) بر سر هزینههای دفاعی همکاری کنند، همسو است. این رویکرد به ویژه برای آلمان حیاتی است، زیرا اقتصاد این کشور پس از قطع وابستگی به گاز روسیه دچار رکود شده، در حالی که بخش دفاعی رونق چشمگیری داشته است؛ سهام شرکتهایی مانند راینمتال بیش از ۱۷۵۰ درصد رشد کرده است.
- استفاده از مفهوم همکاری تقویتشده برای دور زدن کشورهای مخالف اتحادیه.
- تمرکز بر اصلاحات اقتصادی حجیم و حذف بوروکراسی برای افزایش قابلیت رقابتپذیری.
- صنعت دفاعی به عنوان موتور محرک رشد اقتصادی برای برخی کشورهای کلیدی اتحادیه اروپا.
- موضعگیری در برابر کشورهای مخالف با افزایش نظامیگری، مانند مجارستان و اسلواکی.
- فون در لاین از بحران اوکراین برای متمرکزسازی قدرت در اتحادیه اروپا استفاده کرده است.
“جاهطلبی ما همیشه باید دستیابی به توافق بین همه ۲۷ کشور عضو باشد. با این حال، جایی که عدم پیشرفت یا جاهطلبی، رقابتپذیری یا ظرفیت عمل اروپا را به خطر میاندازد، نباید از استفاده از امکانات پیشبینی شده در معاهدات در مورد همکاری تقویتشده ابایی داشته باشیم.”
وزیر دارایی آلمان در نامهای عنوان کرد: “اروپا باید قویتر و تابآورتر شود... ادامه وضعیت فعلی گزینهای نیست بلکه باید کارها در همه ابعاد تسریع یابد.”
در نتیجه، طرح دو سطحهای فون در لاین، با وجود تأکید بر وحدت، به نظر میرسد تلاشی برای پیشبرد منافع اقتصادی و نظامی کشورهای پیشرو با دور زدن اجماع کامل است، به ویژه در شرایطی که اتحادیه اروپا با چالشهای اقتصادی جدی دست و پنجه نرم میکند و بحران اوکراین ابزاری برای اعمال قدرت مرکزی شده است.
