جایگاه ایران در تولیدات علمی هوش مصنوعی

جایگاه ایران در تولید علمی هوش مصنوعی

ایران در میان ۱۵ تا ۱۷ کشور برتر جهان در حوزه تولیدات علمی مرتبط با هوش مصنوعی (AI) قرار دارد. این دستیابی مهم نشان‌دهنده رشد چشمگیر فعالیت‌های پژوهشی و دانشگاهی کشور در یکی از حساس‌ترین و پیشرفته‌ترین حوزه‌های فناوری امروز جهان است. مقامات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بر اهمیت تقویت زیرساخت‌های لازم برای تداوم این روند تأکید کرده‌اند. هدف اصلی، نه تنها حفظ جایگاه فعلی بلکه ارتقای آن از طریق تمرکز بر تحقیق و توسعه در مدل‌های بنیادی هوش مصنوعی است. این پیشرفت‌ها در حالی حاصل شده که بخش قابل توجهی از تولیدات علمی کشور در این زمینه، متمرکز بر مقالات ISI و کنفرانس‌های بین‌المللی بوده است.

بر اساس اظهارات مدیر کل آمار، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی وزارت علوم، برنامه‌های مدونی برای تقویت بنیه تحقیقاتی و عملیاتی در این حوزه تنظیم شده است. این برنامه‌ها شامل ایجاد مراکز تخصصی و آزمایشگاه‌های پیشرفته برای کار بر روی مدل‌های هوش مصنوعی است تا نوآوری‌های نظری به کاربردهای عملی تبدیل شوند.

برنامه‌های آینده برای تقویت زیرساخت‌های هوش مصنوعی

یکی از مهم‌ترین اقدامات در دست اجرا، راه‌اندازی ۱۵ آزمایشگاه توسعه و ارزیابی مدل‌های بنیادین هوش مصنوعی در دانشگاه‌های منتخب کشور است. این آزمایشگاه‌ها نقش محوری در تربیت نیروی انسانی متخصص و تحقیق در لایه‌های عمیق فناوری‌های هوش مصنوعی خواهند داشت. تقویت این زیرساخت‌ها برای اطمینان از ملی سازی دانش بنیادین و کاهش وابستگی به فناوری‌های خارجی حیاتی است. تمرکز بر مدل‌های بنیادین نشان‌دهنده استراتژی بلندمدت برای تبدیل شدن به یک بازیگر اصلی در توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی در منطقه و جهان است.

• افزایش خروجی‌های علمی: هدف، تبدیل تولیدات دانشگاهی به دستاوردهای صنعتی و فناورانه است.
• تأسیس ۱۵ آزمایشگاه تخصصی: این مراکز برای توسعه و ارزیابی مدل‌های بنیادین هوش مصنوعی ایجاد می‌شوند.
• تمرکز بر مدل‌های بنیادی: پژوهش‌ها معطوف به هسته اصلی الگوریتم‌ها و معماری‌های نوین هوش مصنوعی خواهد بود.
• جایگاه بین‌المللی: حفظ و ارتقاء رتبه ایران در تولید مقالات علمی در حوزه AI.

در ارزیابی‌های انجام شده، تولیدات علمی ایران در بخش هوش مصنوعی توانسته است در میان ۱۵ تا ۱۷ قدرت برتر علمی جهان جای گیرد که نشان‌دهنده توان بالای پژوهشگران داخلی در این حوزه رقابتی است.

تأکید بر راه‌اندازی آزمایشگاه‌های توسعه مدل، پاسخی مستقیم به نیازهای توسعه‌ای کشور برای بومی‌سازی علوم شناختی و یادگیری ماشین عمیق است.

در مجموع، جایگاه فعلی و برنامه‌های آتی وزارت علوم نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری استراتژیک بر روی هوش مصنوعی به عنوان یک اولویت ملی تلقی شده و گام‌های اساسی برای تبدیل شدن ایران به قطب تولید دانش و فناوری در این زمینه برداشته شده است.