«شیر و خورشید»؛ حقیقتی گمشده در حافظه جمعی یا تحریف هویت ملی
پرچم نماد همسرنوشتی ملت است و تحریف آن جایز نیست. سلطنتطلبهایی که مدیریت افکار عمومی را در دست دارند، از پرچمی صحبت میکنند که نماد روشنفکری آنها بود و اولین قدمش از...
ماهیت و اهمیت نماد ملی پرچم
پرچم هر ملت، نمادی حیاتی و نشانهای از هویت و همسرنوشتی جمعی است. هرگونه دستکاری یا تحریف در این نماد، تجاوز به حافظه تاریخی و روح جمعی یک جامعه محسوب میشود. در چند وقت اخیر، گروههایی که خود را منتسب به جریان سلطنت میدانند، تلاشهایی برای بازتعریف و بازنمایی پرچم تاریخی ایران، یعنی پرچم «شیر و خورشید»، به عنوان تنها نماد مشروعیت سیاسی خود به شکلی افراطی به کار بستهاند. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که تلاش برای تحمیل یک برداشت خاص از نماد ملی، عموماً با مقاومت جامعه همراه است، زیرا نماد ملی متعلق به یک جریان خاص سیاسی نیست بلکه میراث مشترک همه مردم است.
این گروه سعی دارند با برجستهسازی یک دوره تاریخی خاص، مفهوم ملیگرایی را معادل با حمایت از یک سیستم سیاسی از دست رفته قرار دهند. این تلاشها بهویژه در فضای مجازی با هدف مدیریت افکار عمومی و القای این ایده صورت میگیرد که نماد مذکور صرفاً متعلق به دوران سلطنت بوده و بازگشت به آن، زمینهساز بازگشت به ارزشهای مدنظر آنهاست. در مقابل، بخش بزرگی از ملت ایران بر این عقیده استوارند که مقاومت در برابر هرگونه سلطه و حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، اصلیترین ارزش مشترک است و باید از تحریف نمادها به نفع اهداف سیاسی خاص پرهیز شود.
تعارض نمادها و نفوذ سیاسی
بروز این مناقشات بر سر نمادها نشاندهنده تلاش برای تثبیت جایگاه ایدئولوژیک در سپهر سیاسی است. پرچم «شیر و خورشید» با وجود سابقه تاریخی طولانی، در دورههای مختلف دستخوش تغییرات معنایی شده است. این پرچم که از نظر برخی نماد روشنفکری و تداوم تاریخی تلقی میشد، برای بخش دیگری از جامعه یادآور سیستمی است که اکنون دیگر وجود خارجی ندارد و نمادهای ملی نباید ابزاری برای اختلافات سیاسی کنونی باشند. این رویکرد میتواند نماد را از معنای وحدتبخش خود تهی کرده و آن را به نمادی برای چنددستگی بدل سازد.
- پرچم به عنوان هویت ملی: نماد اصلی همبستگی و هویت ملی، فراتر از وابستگیهای جناحی و حکومتی است.
- تحریف در فضای مجازی: تلاش برای تحمیل یک تفسیر واحد از نمادهای تاریخی در شبکههای اجتماعی، یک تاکتیک شناخته شده در مدیریت افکار عمومی است.
- اهمیت مقاومت: تأکید بر لزوم مقاومت در برابر هر گونه دشمنی که کیان ایران را تهدید کند، یک اصل ملی مورد توافق گسترده است.
- مرز میان سنت و ایدئولوژی: باید مرز روشنی میان میراث تاریخی و منافع ایدئولوژیک گروههای سیاسی تعیین شود.
- نفی مالکیت سیاسی: هیچ گروه سیاسی حق ندارد مالکیت انحصاری یک نماد ملی را برای خود تعریف کند.
«مقاومت در نام ایران و جانهای ما زنده است؛ پیام من به دشمن «یا مرگ یا وطن» است.»
«کسی حق ندارد پرچمی را تحریف کند؛ این پرچم همسرنوشتی یک ملت است، نه ابزاری برای سلطنتطلبان.»
در نهایت، هرگونه استفاده ابزاری از نمادهایی مانند «شیر و خورشید» که ریشه در تاریخ ایرانی دارند، باید با احتیاط فراوان صورت پذیرد تا از تبدیل شدن به کانون نزاع جدید خودداری شود. حفظ حرمت نمادهای ملی در گرو پذیرش چندصدایی تفاسیر تاریخی و پرهیز از انحصارطلبانه نمودن آنها توسط جریانات سیاسی است؛ چرا که هویت ملی اولویت بالاتری از تمایلات سیاسی دارد.
